Titel
© DVN, een project van Huygens ING en OGC (UU). Bronvermelding: Matty Klatter, Flandrina van Oranje, in: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland. URL: http://www.historici.nl/Onderzoek/Projecten/DVN/lemmata/data/FlandrinavanOranje [15/04/2012]
FLANDRINA prinses van ORANJE (geb. Antwerpen 18-8-1579 – gest. Sainte Croix, bij Poitiers 16-4-1640), abdis. Dochter van Willem prins van Oranje (1533-1584) en Charlotte de Bourbon (1547-1582).
Charlotte Flandrina werd in
1579 geboren in Antwerpen als vierde dochter uit het huwelijk van Willem van
Oranje en zijn derde vrouw, Charlotte de Bourbon. Zij werd op 18 oktober gedoopt en
ontving daarbij als petekind van de Staten van Vlaanderen – naar wie ze was
genoemd – een jaargeld van tweeduizend gulden. Als enige van de zes dochters
van Charlotte de Bourbon ontbreekt Flandrina in de portretreeks die de
Antwerpse schilder Daniel van den Queeborn tussen 1580 en 1582 van het gezin
van Willem van Oranje maakte. Enigszins mismaakt bij haar geboorte, had zij
haar hele leven een zwakke gezondheid: ze was klein van gestalte en nogal doof.
Flandrina was nog geen drie jaar oud toen haar moeder in mei 1582 overleed. In
september van dat jaar werd zij aan de familie Bourbon-Montpensier in Frankrijk
afgestaan, mogelijk als gebaar van verzoening tussen beide families. Daar kreeg
zij volgens de gemaakte afspraken aanvankelijk een protestantse opvoeding. Na de
dood van Willem van Oranje trachtte zijn weduwe, Louise de Coligny, tevergeefs
Flandrina toegewezen te krijgen. Flandrina groeide op onder hoede van
haar katholieke tante Jeanne van Bourbon, abdis van de kloosters Jouarre en
Ste. Croix (Poitiers). In deze kloosters bracht de Oranjeprinses haar jeugd
door en werd zij door haar tante voorbereid op het kloosterleven, zeer tegen de
wil van de Oranje-Nassaus. Zo schreef haar halfzus Louise Juliana aan haar oom
verontwaardigd over de druk die op Flandrina zou worden uitgeoefend om de
kloostergeloften af te leggen: ‘Wat u mij liet weten over mijn zusters
Catharina en Flandrina die opgevoed worden in een religie die strijdig is met
de onze, verzeker ik u dat dit mij oneindig verdriet doet’ (Louise Juliana aan
Jan van Nassau, 3-1-1595). Ondanks het verzet van haar familie legde Flandrina
op 15 november 1595 de kloostergeloften af. Daarbij kreeg zij de naam Charlotte, maar zij bleef haar
brieven ondertekenen met Flandrina. Abdis Flandrina werd priorin van het
Benedictijner klooster Ste. Croix en werd op 25 juli 1605 door de bisschop van
Poitiers als opvolgster van haar tante tot abdis gewijd. Haar zuster Charlotte
Brabantina was daarbij aanwezig. Onder haar bestuur steeg het aantal nonnen van
dertig tot negentig (Van Ditzhuyzen, 102). Tot haar dood hield Flandrina de
leiding van het klooster, dat zij reorganiseerde en waar zij de kloostertucht
herstelde. Als abdis zette zij zich vooral in voor een sobere levensstijl
en het beoefenen van barmhartigheid. Flandrina had een goede band met haar in
Frankrijk wonende zusters Elisabeth en Charlotte Brabantina, die haar
regelmatig bezochten. Haar pogingen om hen tot het katholicisme te bekeren verstoorde
hun verstandhouding niet; uit hun correspondentie spreekt een hartelijke toon.
Ook met haar stiefmoeder en Frederik Hendrik hield Flandrina contact. Haar
halfbroer bezocht haar in 1598 en schonk haar bij die gelegenheid zestien
paneeltjes met voorstellingen uit het leven van de heilige Radegondis, de
patrones van Flandrina’s klooster. Flandrina heeft invloed gehad op haar neven
Henri de La Tremoille en Frederik Maurits de La Tour d'Auvergne, die eveneens tot het katholicisme zouden overgaan. Ook zou zij een
rol gespeeld hebben bij de overstap tot het katholicisme van de Hademar-tak van
de Nassaus. Flandrina van Oranje overleed op 16 april 1640 na een ernstige
ziekte, op zestigjarige leeftijd. Haar leven heeft grotendeels in het teken
gestaan van haar toewijding aan het katholieke geloof en haar kloosterplichten.
Naslagwerken Dek Nassau; Van Ditzhuyzen; NNBW;
Oranje van A tot Z. Archivalia Koninklijk Huisarchief, Den Haag: Archief
Willem I van Oranje-Nassau. Archief Frederik Hendrik van Nassau. Literatuur Illustratie Auteur: Matty Klatter
laatst gewijzigd: 15/04/2012