Putten. Administratie van de afgevoerden en vermisten, 29 oktober 1945, Anefo, Nationaal Archief.

Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (Huygens ING) en hetNederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) werkten samen aan de onderzoeksgids Opsporingen verificatie, 1944-heden en -het hiermee samgevoegde- Digitale onderzoeksgids sociale zorg en rechtsherstel Oorlogsgetroffenen. Dit samenwerkingsproject heeft geresulteerd in de website www.oorlogsgetroffenen.nl, gesubsidieerd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (VWS) en onderdeel van het programma Erfgoedvan de Oorlog.

Opsporing en verificatie

Al in de nadagen van de Duitse bezetting werd een begingemaakt met de organisatie van de repatriëring en deopsporing van vermiste personen. Na de bevrijding lag deprioriteit van de overheid in eerste instantie bij derepatriëring van de Nederlanders, zoals voormaligedwangarbeiders, krijgsgevangenen, Nederlanders die gediend haddenin het Duitse leger, oud-verzetsstrijders en de kleine groepJoden die de vernietigingskampen had overleefd. Daarna werden deopsporingsactiviteiten geïntensiveerd. Later werden erverificatieonderzoeken ingesteld in verband met de verstrekkingvan pensioenen en andere uitkeringen aan oorlogsgetroffenen. Bijhet uitvoeren van al deze activiteiten, die tot lang na de oorlogwerden verricht, zijn grote hoeveelheden persoonsgegevensbijeengebracht, archieven gevormd en cartotheken aangelegd diebehoren tot het erfgoed van de Tweede Wereldoorlog.

Doelstelling en doelgroep

Op de website Oorlogsgetroffenen wordtal dit materiaal beschreven en digitaal doorzoekbaar gemaakt.De site, waarin ook de verervingsproblematiek aan bod komt, iszowel bestemd voor wetenschappelijk onderzoekers als voor hetbrede publiek. Behalve beschrijvingen van de vele archieven enverwijzingen naar de vindplaatsen ervan bevat deze digitale gidsook audiovisueel materiaal.

Archieven en collecties

Bij het opsporings- en verificatiewerk dat na de oorlog isverricht, werd intensief gebruik gemaakt van archieven enkaartsystemen die al tijdens de oorlog, vooral in degevangenkampen, waren gevormd. Door dit 'hergebruik' vanoorlogsarchieven is het mogelijk een link te leggen metbijvoorbeeld de website kamparchieven.nl, die dekomende jaren kan uitgroeien tot een wegwijzer naar archievenover Europese en Indische kampen en gevangenissen. Daarnaast isbij het naoorlogse opsporings- en verificatiewerk ruimschootsgebruik gemaakt van archieven van tal van Nederlandseoverheidsinstellingen, zowel op landelijk als lokaal niveau.

Behalve materiaal dat al tijdens de Duitse en Japansebezetting is bijeengebracht, bevat de onderzoeksgids ookbeschrijvingen van de uitgebreide archieven die na de oorlog zijngevormd. Ook dit materiaal bevat een schat aan informatie oververvolging, gevangenschap en arbeidsinzet van Nederlanders inEuropa en Nederlands-Indië. Aan de hand van al dezearchieven kan goed worden geïllustreerd hoe de aandacht vlakna de oorlog aanvankelijk uitging naar de repatriëring vanNederlanders, terwijl in de jaren daarna de nadruk meer kwam teliggen op de opsporing van vermiste personen

Bovendien biedt de website een uniekemogelijkheid om de International Tracing Service (ITS) in hetDuitse Bad Arolsen onder de aandacht te brengen, waar gegevensover miljoenen nazi-slachtoffers worden beheerd. De gids laatduidelijk de samenhang zien tussen de Nederlandse archieven en deindrukwekkende verzameling persoonsgegevens van de ITS, die voorhet Nederlandse opsporings- en verificatiewerk van grotebetekenis is.