door Gerard Hooykaas

Johan Rudolf Thorbecke (1798-1872) wordt beschouwd als de grootste staatsman van Nederland. Hij stond in 1848 aan de wieg van de Nederlandse parlementaire democratie en leidde drie keer een kabinet. Hij is de man die als minister constitutionele hervorming heeft uitgewerkt in wetgeving over het kiesrecht en het bestuur van provincies en gemeenten. Zijn invloed reikt daarmee tot de dag van vandaag.

De briefwisseling van J.R. Thorbecke bevat de wetenschappelijke editie van de correspondentie die hij tussen 1830 en zijn dood in 1872 voerde met tal van geleerden en in de politiek actieve medestanders en tegenstanders, zowel in het binnenland als buitenland. In deze editie van zijn briefwisseling valt het soms moeilijk om temidden van de honderden brieven de persoon Thorbecke te herkennen.

Thorbecke staat bekend als een stroeve, gesloten man. Een man die personen en zaken strikt scheidde en vriendschappen soms opofferde aan het publiek belang. Deze reputatie dankt hij ook aan de portretten en foto’s die van hem zijn overgeleverd. Toch is van hem bekend dat hij in werkelijkheid allerminst een koude technocraat was, maar een zeer betrokken politicus en een gevoelige, soms emotionele man. Dat blijkt uit de vele prachtige brieven die van hem bewaard zijn gebleven. In de bloemlezing Thorbecke. Een leven in brieven staat dan ook de persoon van Thorbecke centraal in zijn oordeel over mensen en situaties: zijn humeuren, vriendschappen en ruzies, felicitaties en condoleances en zijn appreciatie van kunst en landschap.

Om de briefteksten toegankelijker te maken zijn zij herspeld en soms hertaald naar hedendaags Nederlands taalgebruik.

Thorbecke. Een leven in brieven, G. Hooykaas. Horizonreeks 4. Den Haag, 2005. Uitgeverij Boom. ISBN: 90-8506-117-2