Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 27-01-2013

125 jaar Tijdschrift voor Geschiedenis. Op weg naar History Next!

Het Tijdschrift       voor Geschiedenis is al 125 jaar een belangrijke speler in historisch Nederland. Op 25 januari 2013 vierde het tijdschrift dat jubilieum met een jubileummiddag op de Vrije Universiteit in Amsterdam. Onder de naam History Next was een programma samengesteld met zeven korte lezingen en een historische markt. Centraal stond de vraag naar nieuwe onderzoeks- en, vooral, presentatiemogelijkheden voor historici in het digitale tijdperk. Zo’n vijftig aanwezigen namen deel aan de zeer geslaagde middag vol inleidingen en digitale rondleidingen, demonstraties en debatten en de lancering van een heuse historische game app!

De eerste stap: de website

De bijeenkomst begon met de lancering van de website www.tijdschriftvoorgeschiedenis.nl door Jacco Pekelder (UU; voorzitter redactie). De TvG-site heeft een zogenaamde moving wall van twee jaar, zodat alleen abonnees recente afleveringen digitaal kunnen inzien. Alle TvG’s tot en met 1940 zijn overigens al te raadplegen via www.historici.nl en via www.tijdschriftvoorgeschiedenis.nl.

Er werd opgemerkt dat de notie van het schrijverschap van historici sinds het einde van de vorige eeuw aan sterke verandering onderhevig is. Hoe ziet de toekomst van het presenteren van historisch onderzoek eruit? Daarbij gaat het om plaats en vorm van het vak geschiedenis in een eWorld, kortom: History Next.

De blijvende traditie van meester Kollewijn

Vervolgens herinnerde Herman Paul (UL) aan de missie van A.M. Kollewijn, de eerste (hoofd)redacteur van het Tijdschrift voor Geschiedenis in 1886. In zijn programmatische openingsartikel bepleitte Kollewijn een wetenschappelijke geschiedbeoefening waarin geen plaats was voor partijschap en subjectiviteit. Tevens had Kollewijn een didactische agenda, met een hartstochtelijk pleidooi voor bovenpartijdig geschiedenisonderwijs. Wetenschappelijk en maatschappelijk dienstbetoon moesten elkaar versterken. In de geest van meester Kollewijn wil TvG ook heden ten dage nog steeds een blad met een missie zijn, dat zich  niet neerlegt bij de kloof tussen het wetenschappelijk publiek en het lezerspubliek buiten de universiteit. TvG wil juist een bijdrage leveren aan het publieke debat.

Techniek en historisch onderzoek

In de twee bijdragen daarna werd een voorbeeld gegeven van historisch onderzoek met gebruik van digitale technieken. Kees Ribbens (NIOD en EUR) ging aan de slag met ‘wordclouding TvG’. Hij vergeleek twee sets van elk vijf jaargangen (jrg. 1-5 en jrg. 51-55) ten aanzien van woordfrequenties, bijvoorbeeld de meest voorkomende werkwoorden, geografische aanduidingen en gendertermen. Duidelijk werd dat het gebruik van professiegebonden begrippen toegenomen is. Geografische zwaartepunten bleken landen in de nabije omgeving van Nederland en in de maanden april-juli vonden meer gebeurtenissen plaatsen dan in de overige maanden… Ribbens stelde zelf wel vragen bij de uitkomsten en het nut van een deel van dit soort onderzoek.

Minder twijfels had José de Kruif (UU). Zij toonde een boeiende netwerkanalyse van (de voorlopers) van de BMGN-Low Countries Historical Review, geheel online beschikbaar – zonder moving wall – via www.bmgn-lchr.nl. De Kruif onderzoekt manieren om als historicus met behulp van text mining grip te krijgen op deze grote hoeveelheid data. Zij werkt daarvoor samen met informaticastudent Martin Rooijackers. Het onderzoek is nog in volle gang, maar tijdens de TvG-middag presenteerde ze alvast de eerste resultaten. Netwerken en schoolvorming van historici zijn goed zichtbaar. Deze eerste resultaten zijn conform de verwachting en het nu beschikbare resultaat kan misschien het best worden omschreven als een ‘plattegrond’ van 134 jaar BMGN-LCHR. Historici en informatici werken in dit project nauw samen. ‘Dit wordt de geschiedenis van morgen en die begint vandaag!’, aldus De Kruif.

Nanopublicaties

Tenslotte wees de tweede voorzitter van de TvG-redactie, Inger Leemans (VU), op de beperkingen van de huidige publicatiecultuur, die copy/paste-gedrag in de hand werkt. Ze riep historici op om speels om te gaan met de eisen die aan hen gesteld worden en ze gaf alvast enkele nieuwe vormen en mogelijkheden ter inspiratie. Zo passeerden onder meer Ted talks (technology, entertainment and design), nanopublicaties (kleine overzichtelijke samenvatting van onderzoek), en films en apps for history de revue.

Historische markt

Aansluitend werd een informatiemarkt georganiseerd in het Intertain Home Experience Lab van de VU. In een prachtige ruimte vol touchtables en manshoge schermen werden diverse boeiende invullingen gepresenteerd. Dit was een ware proeftuin voor historici, die hier inspiratie konden opdoen voor het presenteren en verwerken van hun eigen onderzoeksresultaten, een echt inkijkje in History Next!

Minte Kamphuis en Marja de Keuning (Huygens ING / KNHG)



Alle artikelen van Minte Kamphuis & Marja de Keuning
Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.