Vernieuwde site. Lees meer...
Historici.nl





#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#recht
#erfgoed
#kolonialisme
#archieven
#slavernij
#Tweede Wereldoorlog

Amerikaanse hakenkruizen en witte onschuld

Ik reis tien weken door de Verenigde Staten, in de voetsporen van Rosey Pool (1905-1971), mijn dissertatieonderwerp. In de jaren zestig reisde deze vertaalster en expert van Afro-Amerikaanse poëzie door de Deep South en gaf daar les aan Zwarte colleges. Míjn eerste drie weken zitten er inmiddels op. Het is nu al een reis vol historische sensaties. “History is literally present in all that we do”, schreef James Baldwin eens, en dat is hier zeker het geval. Vorige week liep ik in Atlanta nog over de Atlanta Student Movement Boulevard – nu zit ik aan de Robert E. Lee Boulevard in New Orleans. Dit is een land van uitersten.

Affiche aan Bryant Street, bij Howard University, Washington DC.
Foto door auteur.

Als buitenstaander bekijk je veel dingen met een frisse blik. Op de campus van Howard University in Washington kwam ik dit affiche tegen. Het silhouet van Trump is de belichaming van white supremacy en op de achtergrond doemt een hakenkruis op. Hakenkruizen winnen hier sowieso aan populariteit de laatste tijd. Onlangs doken ze ook al op bij extreemrechtse demonstranten in Charlottesville, Virginia. Een letterlijke vergelijking tussen Trump en Hitler houdt misschien geen stand. Maar een vrouw die ik sprak zei dat iedereen dacht dat het land veel had geleerd van de burgerrechtenbeweging. De verkiezing van de huidige president liet volgens haar zien dat het land nog veel “unresolved issues” heeft. De Jim Crow-wetten zijn immers nog niet zo lang geleden afgeschaft. Een andere vrouw uit het zuiden van Georgia vertelde me dat aan haar oude school het highschool prom pas drie jaar geleden werd geïntegreerd. Tot 2014 werd Zwart en wit van elkaar gescheiden.

Rassensegregatie is formeel afgeschaft, maar oude structuren blijven nog duidelijk zichtbaar. In Washington en Atlanta bezocht ik archieven aan zogenaamde ‘HBCU’s’ – Historically Black Colleges and Universities. Deze instellingen, voornamelijk in het Zuiden, zijn veelal eind negentiende eeuw opgericht doordat Afro-Amerikanen geen toegang hadden tot reguliere colleges en universiteiten. De HBCU’s vormen een wereld op zich en dragen sterk bij aan een saamhorigheidsgevoel onder Afro-Amerikanen. De meeste Europeanen hebben hier nog nooit van gehoord. Zelfs de top HBCU’s (Spelman College, Howard University, Fisk University, en ook instellingen als Tuskegee) klinken ons niet echt bekend in de oren. Maar iedereen kent hun witte wederhelften (Princeton, Harvard, Yale). De meeste van deze HWCU’s (historische witte colleges en universiteiten) lieten tot in de jaren zestig geen Afro-Amerikanen toe, en velen hadden quota voor Joden. Hoewel de HBCU’s geen restricties of quota hadden, studeerden er maar mondjesmaat witte studenten. Om diverse redenen zijn de HBCU-studenten nog steeds overwegend Afro-Amerikaans.

Regelmatig loop ik als enige witte persoon op de campus. Met mijn één meter zesentachtig en blonde haren val ik behoorlijk op. Mijn eerste stap op de campus van Howard University (Washington) werd begroet met “get out of here, whitey”. Maar over het algemeen zijn het typische universiteiten, hoewel er wel duidelijk verschillen zijn. Aan een witte universiteit zag ik jonge vrouwen met hun ouders over de campus lopen – Starbucks aan het drinken. Aan de HBCU’s zie ik studenten tot ’s avonds laat in de bibliotheek werken.

Keer op keer dacht ik aan het boek White Innocence van emeritus-hoogleraar Gloria Wekker. Ik word hier constant geconfronteerd met ‘white privilege’ en ‘witte onschuld’. Het verschil tussen HWCU’s en de HBCU’s. Maar ook dat ik me als witte vrouw bezighoudt met Afro-Amerikaanse geschiedenis. Soms voel ik me wat opgelaten wanneer ik deze Joodse – maar witte – vrouw probeer te plaatsen in de Black History historiografie. De meeste mensen zijn echter reuze geïnteresseerd in Nederlands-Amerikaanse banden.

De auteur op de Whitney Plantation in Wallace, Louisiana.

Aan de Whitney Plantation, een oude suikerplantage in de buurt van New Orleans, kwam ik nog wat van die roemruchte Nederlands-Amerikaanse geschiedenis tegen. In een stuk over de trans-Atlantische slavenhandel stonden wat aantallen. Portugal, Engeland, Spanje – en uiteraard Nederland: verantwoordelijk voor het verschepen van ruim een half miljoen tot slaaf gemaakte Afrikanen. Weer werd ik geconfronteerd met mijn ‘witte onschuld’. Nee, ik ben hier niet persoonlijk schuldig aan. Maar volledig onschuldig voelde ik me nou ook niet. In een land waar bijzonder weinig slavernijmonumenten zijn, blijft het nodig deze geschiedenis in leven te houden. En als Nederlander voelde ik me op dat moment een ‘vertegenwoordiger’, die respect kwam betuigen aan een onderdeel van onze geschiedenis.

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.