Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#recht
#kolonialisme
#archieven
#Tweede Wereldoorlog
#slavernij
#Gender
Gepubliceerd op 12-04-2018

Kruisbestuiving – de CLARIAH Tech Day (29 maart 2018).

Bram van den Hout

‘Dit is expliciet géén workshop of hackathon,’ benadrukte Richard Zijdeman (IISG) op 29 maart tijdens het welkomstwoord van de eerste CLARIAH Tech Day van 2018, ‘maar een mogelijkheid om samen te werken en kennis te delen.’ Zijn woorden beschreven perfect hoe de dag verder zou verlopen, want de aanwezige wetenschappers, ontwikkelaars, en geïnteresseerden vormden direct na de opening op informele wijze werkgroepen. In de zalen van het IISG werd overlegd, samen gewerkt, en gepresenteerd. Het enthousiasme onder de meer dan 65 aanwezigen was groot, en het eerste blok met de zogenaamde Tech Sessies begon.

Door het open karakter van de Tech Day was het eenvoudig om tussen de ene sessie en de andere te wisselen omdat deze bijna allemaal plaatsvonden in een grote zaal van het IISG. De sprekers verzamelden hun publiek dat direct verrijdbare tafels, een televisie, en stoelen pakten om in een hoek van de zaal een eigen plek te creëren. Hierdoor was het zelfs mogelijk om meerdere presentaties per blok te volgen. Deze sessies waren het hart van de dag dat CLARIAH, de onderzoeksinfrastructuur die wetenschappers van geestes- en sociale wetenschappen toegang geeft tot applicaties en digitale data, organiseerde. Deze Tech Days  worden gehouden om de ontwikkelaars van de verschillende ‘werkpakketen’ binnen CLARIAH in de gelegenheid te brengen om samen te werken en ideeën uit te wisselen. Een veel gehoorde term was ‘kruisbestuiving’.

De eerste vier sessies maakten gelijk duidelijk dat de Tech Day niet bedoeld was voor historici en wetenschappers zonder bovengemiddelde kennis van computers, programmeren, en/of Linked Data. Hoewel de uitleg en mate van hands-on verschilde van sessie tot sessie, werd er van uitgegaan dat de aanwezigen wisten wat er werd bedoeld met de verschillende termen zoals API, Linked Open Data, en RDF. Hier was CLARIAH echter duidelijk in bij de aankondiging van de Tech Day, en zowel CLARIAH als de individuele werkpakketten organiseren regelmatig evenementen en onderhouden websites gericht op wetenschappers waardoor deze ietwat hoge instapdrempel geen probleem is. Dit betekent echter niet dat er geen vragen waren: de sprekers kregen veel kritische en geïnteresseerde vragen tijdens, na, en zelfs vóór de presentaties. En vice versa! Omdat de aanwezigen elk met soortgelijke, maar tegelijkertijd hele andere, onderwerpen en gereedschappen bezig zijn werden antwoorden samen gevonden en nieuwe vragen bedacht. Hier en daar, aan tafeltjes en in de kantine van het instituut, zaten groepjes onafhankelijk van het programma te overleggen en te werken. De kruisbestuiving aan het werk.

Het programma van de dag bevat korte samenvattingen van de sessies met links naar projectpagina’s en websites waar geïnteresseerden meer kunnen lezen. Vragen die telkens terugkeerden tekenen de algehele insteek van de gepresenteerde projecten en tools: hoe kunnen wetenschappers hier gebruik van maken, wie kan hieraan bijdragen, wat is het nut voor het publiek? Deze  instelling ligt aan de grondslag van CLARIAH, maar het was motiverend om te zien dat de werkpakketten dit zelf ook zeer belangrijk vinden. De demonstratie van Adamnet, een project dat cultureel erfgoed in Amsterdam aan elkaar wilt verbinden en presenteren aan het publiek, liet zien hoe verschillende kleine initiatieven gecombineerd kunnen worden om een uitgebreide interactieve kaart van Amsterdams erfgoed te maken. Een sessie over OpenSKOS richtte zich juist op wetenschappers die met Linked Data werken door te laten zien hoe data kan worden verbonden met hun platform. Nieuwe tools, zoals ANANSI (waarmee grafieken kunnen worden gemaakt op basis van datasets) en de Media Suite video annotation tool, werden gepresenteerd zodat aanwezigen konden meedenken en hopelijk bijdragen. Speciale melding moet worden gemaakt van de discussiesessies Standardization of Person Vocabularies door Richard Zijdeman (IISG) en Sebastiaan Derks (Huygens ING) die meer dan 40 deelnemers wist te trekken, en CLARIAH-VL door Sally Chambers (Universiteit Ghent, DARIAH-EU) en Gertjan Filarski (CLARIAH), waarmee een aanzet werd gegeven tot nauwere samenwerking tussen Nederlandse en Belgische onderzoekers en infrastructuren. Chambers uitte de wens dat sociale wetenschappers en ontwikkelaars van beide landen (en uiteindelijk heel Europa) meer en gemakkelijker met elkaar samen konden gaan werken.

Want samenwerking was niet alleen het thema van deze productieve en interessante dag, maar ook het thema van de toekomst: door samenwerking en uitwisseling van kennis tussen de ontwikkelaars en geestes- en sociale wetenschappers van Europa kunnen grotere projecten worden ontwikkeld De huidige ontwikkelde tools van CLARIAH zijn al een enorme vooruitgang op vroeger, omdat datasets van individuele wetenschappers nu gemakkelijk aan elkaar online verbonden kunnen worden. Hierdoor kunnen nieuwe conclusies worden getrokken en verborgen verbanden worden gevonden. Als voorbeeld: bezoekersaantallen van bibliotheken in de jaren ‘60 uit dataset A worden gekoppeld aan de uitgekomen boeken per maand uit dataset B, terwijl dataset C dit kan verbinden aan perioden van politieke onrust. Overal ter wereld zijn wetenschappers bezig met het maken van datasets die met elkaar verbonden kunnen worden, en overal ter wereld zijn ontwikkelaars bezig om soortgelijke problemen op te lossen. Uiteindelijk zou het mogelijk moeten zijn om alle datasets eenvoudig aan elkaar te koppelen met uniforme tools. Het bundelen van kennis, tijd, en financiën van meerdere onderzoeksinstellingen, wetenschappers, en landen zal dit proces alleen maar versnellen en verbeteren. Op een dag zal de Tech Day op internationale schaal worden gehouden, waar de gehele wetenschap baat bij zal hebben. 29 maart was hier in ieder geval een hele goede aanzet toe.

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.