Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#recht
#kolonialisme
#archieven
#Tweede Wereldoorlog
#slavernij
#inclusiviteit
#Gender
Gepubliceerd op 21-03-2012

Complexe verband democratie en politiek – Studieconferentie Onerzoekschool Politieke Geschiedenis

Het complexe verband tussen democratie en politieke organisatie was het centrale thema tijdens de internationale studieconferentie van de Onderzoeksschool Politieke Geschiedenis (OPG) op 16 maart jongstleden te Leiden.

 

Aan de hand van een vijftal lezingen werd een overzicht gegeven van de huidige stand van het onderzoek op dit terrein. Door tijdens deze presentaties en de daaropvolgende discussies de geschiedenis van politieke organisatievormen te verbinden met een Begriffsgeschichte van het woord ‘democratie’, wierp de bijeenkomst een interessant licht op de wisselwerking tussen de politieke praktijk enerzijds en het idee van democratie anderzijds. 

 

Zo toonde Sabrina Otterloo, promovendus te Leiden,  in haar presentatie aan dat conflicterende ideeën over democratie een hindernis vormden voor de federale emancipatiepolitiek in het Zuiden van de Verenigde Staten in de jaren na de Burgeroorlog. In dit geval stonden de heersende ideeën over democratie verdere organisatie en participatie van de bevolking dan ook in de weg. 



Joanna Innes van de University of Oxford  liet op haar beurt zien dat het ook het omgekeerde het geval kon zijn. Aan de hand van haar onderzoek naar de politieke pressie van textielarbeiders in Engeland, maakte zij duidelijk dat er al min of meer democratische organisatiestructuren bestonden voordat de term ‘democratie’ goed en wel haar huidige betekenis kreeg. Hier kregen de ideeën dus vooral vorm in de praktijk.

 

Meer op de totstandkoming van politieke organisatie gericht, waren de lezingen van Geerten Waling en Anne Heyer, beide promovendus te Leiden. In het kader van het overkoepelende project ‘The Promise of Organization’ doen beiden momenteel vergelijkend onderzoek naar respectievelijk revolutionaire clubs in 1848 en de opkomst van massapartijen. 

 

Ondanks dat zij over weinig vergelijkingsmateriaal beschikten en daarom nog niet uitgebreid op het comparatieve karakter van hun onderzoek konden ingaan, lukte het ze twee fraaie casussen te presenteren die een gedetailleerd beeld gaven van de vorming van politieke verenigingen. 

 

Vooral de spanning tussen traditionele en nieuwe vormen van organisatie, alsmede de doorslaggevende rol van individuen maakte beide verhalen hierbij in het bijzonder interessant. Daarnaast sloot deze thematiek ook goed aan bij het onderzoek van Thomas Welskopp, van de Universität Bielefeld, naar de organisatie van de vroege Duitse sociaaldemocratie, dat het middagprogramma afsloot.

 

Hoewel de conferentie nog voornamelijk een presentatie was van work in progress, bleek het onderzoek naar politieke organisatievormen nu al voldoende ingrediënten te bevatten om een nieuw licht te werpen op de politieke geschiedenis van de negentiende eeuw. De studies naar enkele concrete historische voorbeelden van organisatie boden in ieder geval een verhelderend inzicht in de voortdurend veranderende visie op democratie. De uitkomsten van het vergelijkend onderzoek kunnen deze bevindingen de komende jaren bovendien nog verder verrijken.

 

Diederik Smit, Universiteit Leiden

Diederik Smit
Diederik Smit (1983-) studeerde moderne politieke geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en is sinds 2010 verbonden aan de vakgroep Vaderlandse Geschiedenis van de Universiteit Leiden. In 2015 promoveerde hij op het proefschrift Het belang van het Binnenhof, twee eeuwen Haagse politiek, huisvesting en herinnering. Ook werkte hij mee aan het recent verschenen standaardwerk over de geschiedenis van de Tweede Kamer In dit huis. Twee Eeuwen Tweede Kamer. Momenteel doet hij in het kader van het NWO-project The persistence of civic identities in the Netherlands onderzoek naar provinciale identiteit in Nederland in de periode 1748-1848.
Alle artikelen van Diederik Smit
Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.