Historici.nl





#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#recht
#kolonialisme
#erfgoed
#Tweede Wereldoorlog
#slavernij
#archieven
#Monarchie

Connecting to the Masses

Maandag 13 november vond het congres ‘Connecting to the Masses’ plaats in het IISG. De ondertitel verduidelijkte de aanleiding: “100 Years after the Russian Revolution: from Agitprop to the Attention Economy”. Achter deze aanleiding ging een aanname schuil waar veel discussie over mogelijk is. Namelijk de stelling dat de Bolsjewieken in 1917 de onderstromen in de zee van de geschiedenis hadden gevoeld en rechtstreeks tot het volk hadden gesproken. Dat was gebeurd precies op het moment dat de verhoudingen tussen enerzijds het volk en de Tsaar en anderzijds de Voorlopige Regering en de Raden (de Soviets) zich op een cruciaal omslagpunt bevonden. De organisatoren hadden de deelnemers opgeroepen niet zozeer deze historische stelling aan te vallen of te bewijzen, maar om de relatie, de strategie  en de lessen van het probleem van ‘connecting to the masses’ aan te kaarten.

De tweedaagse conferentie was georganiseerd door mensen van de Amsterdam School for Cultural Analysis, Stefania Milan en Thomas Poell die zich allebei bezig houden met nieuwe media en digitale cultuur. De deelnemers kwamen dan ook in meerderheid uit de hoek van de culturele studies, met een nadruk op de moderne vormen van communicatie zoals Twitter. Ik kon slechts de eerste dag bijwonen, maar ik werd dan wel getrakteerd op zeventien papers met een enorme diversiteit aan onderwerpen waarbij het hoofdprobleem dat ik eruit destilleerde toch vooral was of de belofte die het internet en de nieuwe media ooit in zich droegen nog waargemaakt kunnen worden. In een tijd dat crypto-staatsagentschappen platforms als Facebook en Twitter vervuilen en manipuleren is dat een dringend probleem. Zíj lijken de connectie met de massa’s momenteel best vaak zeer goed te kunnen leggen. Je denkt dan al gauw aan het Rusland van Poetin, maar op het Russische web vinden toch ook bijzonder interessante verschijnselen plaats die niet door de staat gestuurd zijn.

Mariëlle Wijermars analyseerde de recente campagne van Aleksei Navalny die tot ieders verbazing in maart en juni van 2017 ineens weer een massabeweging de straat op kreeg. Zij plaatst het onder de noemer ‘data activism’. Het interessante bij de campagne van Navalny was een gelikte presentatie op YouTube die een belangrijke rol in de mobilisatie speelde. Er werd gebruik gemaakt van data die de Russische regering zelf ter beschikking had gesteld om juist zijn openheid te bewijzen. Maar met visueel overtuigende ingrepen kon de oppositie de corruptie duidelijk laten zien. In Rusland is Facebook niet populair en bovendien gecontroleerd. Dat maakt YouTube een nu vaker gebruikt kanaal, vooral jongeren maken gebruik van de commentaar-functie onder de clips. Denisova en Herasimenka analyseerden 96.000 commentaren onder Russische rap video’s. Er is hier een alternatieve politieke wereld zichtbaar, al is die niet per se oppositioneel.

Het is dus niet allemaal somberheid, hoewel er ook zeer pessimistische presentaties waren. Misschien niet verbazend, maar de bijdragen over Griekenland en het falen van SYRIZA, ondanks massale steun op Twitter waren daar voorbeelden van. Dat werd mede geweten aan het feit dat de politici het potentieel niet benutten, maar Twitter gewoon toch weer als top-down propaganda-instrument gebruikten.

Een oude bekende van het IISG, Geert Lovink, hield een pleidooi om terug te keren naar eigen peer-to-peer netwerken en ons te verzetten tegen ‘Silicon Valley’s surveillance captitalism’. Geert Lovink is een van de geestelijke vaders van het begrip ‘tactical media’ en op dat gebied bezit het IISG waardevolle collecties rond video-activisme, lokale media, politiek en kunst.

De vraag of wikileaks-achtige onthullingen, zoals momenteel weer de ‘paradise papers’, bij konden dragen aan een nieuwe connectie met de massa was de aanleiding voor een van de meer historische presentaties. Richard Aldrich vertelde over de gevoeligheid van geheime diensten voor hun beeld in de geschiedschrijving. Maar ze zaten altijd klem tussen de wens van een positief beeld en de eis van geheimhouding. Hij noemde het prachtige voorbeeld van de Britse GCHQ dat een historicus opdracht had gegeven tot het schrijven van zijn geschiedenis, maar hem niet de archieven in liet. De dienst was er toch achter gekomen dat het ‘difficult is to police history’. Het lijkt me een mooie opdracht voor historici te zorgen dat dat zo blijft.

Huub Sanders

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.