Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 03-10-2012

De jurk van Hilda Verwey-Jonker

In de aanloop naar het KNHG congres Voorwerpen maken geschiedenis. Niet-schriftelijke bronnen in historisch onderzoek op 2 november 2012 heeft de congrescommissie een aantal historici gevraagd op welke wijze een historisch object hun onderzoek heeft beïnvloed. Het derde object: de jurk van Hilda Verwey-Jonker.

Ik had geluk. Als eerste mocht ik de ongeordende nalatenschap van Hilda Verwey-Jonker inzien bij het Internationaal Archief voor de Sociale Geschiedenis in Amsterdam. In een koud magazijn stond een uiterst bescheiden archief in verpakkingsmateriaal van Ikea. Een doos bevatte tot mijn verrassing een jurk. Waarom wilde de socioloog, socialist en feminist dr. Hilda Verwey-Jonker (1908-2004) die bewaren? Daar wilde ik meer van weten.

Wat was het voor kledingstuk? De gebloemde jurk in twee tinten blauw van een synthetische stof was overduidelijk niet haar trouwjurk. Gelukkig boden foto’s boden uitkomst: dit droeg ze ter gelegenheid van haar erepromotie in 1978. Het was een hoogtepunt in haar leven. Het stond voor waardering van de academische wereld voor haar werk. Het feit dat dit stuk textiel tot het weinige behoorde dat ze bewaarde, onderstreepte dat.

Het was geen sinecure geweest om iets passends te vinden voor de erepromotie, zo vertelde dochter Lydia. Hilda dacht aan een grijs mantelpak, maar haar dochter haalde haar over iets moderners te kopen. De keuze voor een mantelpak zegt iets over generaties feministen. Na de oorlog maakte Verwey-Jonker carrière in mannengezelschappen. Hier was zij vaak de eerste en enige vrouw. Een keurig mantelpak hoorde erbij in deze gremia. Samen met enkele geestverwanten in vergelijkbare posities wist zij in de jaren vijftig mooie parlementaire successen te behalen die de juridische positie van vrouwen versterkten. Tijdens mijn onderzoek noemde ik deze vrouwen wel de ‘ mantelpakfeministen’. Maar op het moment dat Verwey-Jonker haar bul kreeg, waren de tijden veranderd en droeg menig feminist een tuinbroek. Verwey-Jonker miste de aansluiting met deze nieuwe generatie – en haar overwegingen rond haar kledingkeuze lieten daar iets van zien.

De jurk confronteerde mij ook op een indringende manier met een opvallend uiterlijk karakteristiek van Hilda Verwey-Jonker: zij werd slechts 1.47 m. groot. De jurk was letterlijk klein en door de jurk vast te houden, kwam haar kleinheid heel dichtbij. Hilda leed onder haar ‘gebrek aan lengte’. Dat klein zijn, dat was het allerergste, zo liet ze haar dochter zelfs weten op haar sterfbed. Het maakte kleding kopen uiterst lastig. Als kind ervoer Hilda de reformkleding die haar moeder voor haar kocht al als een kwelling. En terwijl haar progressieve moeder iedere frivoliteit afwees, haakte Hilda later naar elegante toiletten, iets dat toentertijd voor een socialist niet voor de hand lag. Maar helaas, dit was vanwege haar postuur niet voor haar weggelegd. Zo werd kleding een beladen thema voor haar.

Gedragen textiel is intiem. Iemand wordt hier bijna letterlijk aanraakbaar. Achteraf realiseer ik me dat het in handen houden van die jurk de historische sensatie teweeg bracht die ten grondslag lag aan het besluit een biografie over deze vrouw te schrijven. De jurk heeft inmiddels een proefschrift opgeleverd. En het IISG heeft een speciale paspop aangeschaft om het kledingsstuk tentoon te kunnen stellen.

Margit van der Steen (Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis)
 

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.