Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#recht
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#inclusiviteit
#gender
#slavernij
Gepubliceerd op 26-05-2016

De NAVO blijft zichzelf altijd en overal uitvinden

Moeten we ons zorgen maken om Rusland? Is Amerika het zat om telkens de hete kastanjes voor anderen uit het vuur te halen? En heeft de NAVO nog wel toekomstperspectief? Dit zijn vragen waarop militair historicus en onderzoeker Christ Klep antwoord gaf in het Haagsche Nieuwspoort op maandag 23 mei tijdens Het Grote NAVO College. In een afgeladen Provinciezaal ging Klep in op de transformatie van de NAVO door de jaren heen. Want de wereld staat niet stil en ook de rol van de NAVO verandert voortdurend. 

De hele wereld over: oude en nieuwe functies van de NAVO
Van Oost- naar Zuid Europa, door naar het Midden-Oosten en weer verder naar Amerika en Rusland, West-Europa en Azië. Tijdens het anderhalf uur durende college ging Klep met zijn voorbeelden, foto’s en filmpjes in een razendsnel tempo de hele wereld over. Want de NAVO is wereldwijd actief, maar roept overal andere gedachten, gevoelens en behoeften op.  Historisch gezien begon de NAVO als een militaire alliantie gericht tegen de Sovjet Unie. Die functie heeft de organisatie nu allang niet meer, het samenwerkingsverband heeft sinds 1990 zelfs geen vijand Eerste Klasse meer.

Maar wat is de functie van de NAVO dan wel? Velen betogen dat de NAVO op ‘zomervakantie’ is geweest in een tijd dat er minder ‘dreigingen’ waren. Maar volgens Klep blijft de organisatie zich altijd en overal opnieuw uitvinden omdat er rekening moet worden gehouden met de verschillende belangen van de lidstaten. Veel Oost-Europese lidstaten beroepen zich bijvoorbeeld op artikel 5, dat stelt dat iedere staat in actie komt wanneer een andere lidstaat wordt aangevallen. Vooral de Baltische landen zouden hierop hameren, omdat ze zich bedreigd door Rusland voelen. En dat terwijl de Zuid-Europese staten veel meer zien in crisisbestrijding op het vlak van de vluchtelingenproblematiek en terrorisme, problemen die hen dagelijks bezighouden. Het moge duidelijk zijn dat de samenwerking van de NAVO tegenwoordig verder gaat dan het verdedigen van de lidstaten alleen. De organisatie lijkt zich steeds meer op te werpen als verdediger van de westerse waarden.    

Veiligheidsdilemma
Wie angstgevoelens over Rusland heeft werd door Klep gerust gesteld. Volgens hem is Rusland niet in staat – en zal het dat de komende jaren ook niet zijn – om een grootschalige oorlog tegen de NAVO te voeren. Het Russische leger zou volgens hem door veel defect materieel moeite hebben langere tijd op hoog niveau operationeel te blijven, en daarnaast kampen ze met problemen bij het opvullen van de arbeidsplaatsen. Negen van de tien Russische mannen haalt de militaire keuring niet. Ook vallen de Russische defensie-uitgaven in het niet bij de Amerikaanse.

Waarom voelen we ons dan toch steeds zo onveilig? Klep wijst op het feit dat lidstaten kampen met verschillende angsten. In de Verenigde Staten is men voornamelijk bang voor IS, terwijl het economische gevaar uit China en de steeds agressievere defensiepolitiek van Rusland in andere landen hoger op de lijst staan. In het Westen wordt de angst gevoed door het gevoel geen controle over de wereld meer te hebben, een angstgevoel dat de NAVO eigenlijk alleen maar versterkt. Want ook door de constante zoektocht naar veiligheid wordt de wereld steeds onveiliger. Als de NAVO bijvoorbeeld een militaire installatie in Zuid- of Oost-Europa plaatst moet Rusland wel met een reactie komen (en andersom).

 

Waarom de NAVO blijft bestaan
In de strijd om het Amerikaanse presidentschap schreeuwt Donald Trump moord en brand over de NAVO. In de Verenigde Staten vinden veel mensen dat Europese landen hun eigen boontjes moeten doppen en eindelijk eens aan de betalingsnorm van twee procent van het eigen BBP moeten voldoen, een percentage dat Nederland al jaren niet meer haalt. Een terugtrekking van de Verenigde Staten uit Europa houdt  Klep echter niet voor mogelijk omdat niemand in Noord-Amerika of Europa hierop zit te wachten. De Verenigde Staten dreigden eerder al om zich terug te trekken maar voegden de daad nooit bij het woord.

Daarnaast is de NAVO de enige organisatie die echt in kan grijpen als het ergens misgaat, aldus Klep. Wel zou er geleerd zijn van operaties uit het verleden. Vooral door de moeilijkheden tijdens de missie in Afghanistan is de lat om ergens te interveniëren erg hoog gelegd. Maar hoe de wereld er in de toekomst ook uit zal zien, de NAVO zal zich aanpassen. Want als de geschiedenis ons één les over de NAVO leert dan is het wel dat aanpassingsvermogen diep in het DNA van de organisatie zit.

Joël Ebeltjes
 

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.