Vernieuwde site. Lees meer...
Historici.nl





#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#recht
#erfgoed
#kolonialisme
#slavernij
#archieven
#Tweede Wereldoorlog

Dit nooit muur

De zogeheten Muur van Mussert was vorige week weer eens in het nieuws, deze keer omdat de eigenaar te kennen gaf het bouwwerk te willen slopen om zijn camping te vernieuwen. Opnieuw werd zo de vraag relevant: moet dit ‘foute’ gebouw als monument bewaard blijven of niet?

De Muur van Mussert is in 1938-1939 gebouwd door de Nationaal-Socialistische Beweging en is een bekend voorbeeld van ‘dadererfgoed’ waar al enkele jaren discussie over is. Het gebouw was oorspronkelijk het spreekpodium van het NSB-partijterrein dat zich hier bevond, vanwaar Anton Mussert en andere prominente NSB’ers toespraken hielden op de jaarlijkse partijbijeenkomsten, compleet met vlaggenparades en ander fascistisch ceremonieel. Het gebouw was geënt op nazi-Duitse voorbeelden en verwees met zijn materiaalkeuze (door de middeleeuwen geïnspireerde bakstenen en ‘zwerfkeien’) en locatie (de ongerepte Veluwe waar nog Germaanse cultuur te vinden was) naar een vermeende Germaanse volksziel. Nu ligt het vervallen gebouw op het terrein van recreatiecentrum de Goudsberg in Lunteren, waar een deel dienst lijkt te doen als hangplek voor campingbewoners.

Na eerdere discussie lijkt er inmiddels bijna overeenstemming te zijn dat dit foute erfgoed bewaard moet blijven, ter lering in het kader van ‘dit nooit meer’. In het kamp van de voorstanders bevinden zich ondertussen niet alleen lokale erfgoed- en historische verenigingen, maar ook Heemschut, de gemeente Ede, het NIOD en nu ook het CIDI. Daarentegen gaf hoofdredacteur van het Nieuw Israëlitisch Weekblad Esther Voet vorig jaar in Buitenhof te kennen tegen te zijn en ook de Liberale Joodse Gemeente van Gelderland is nog steeds geen voorstander. Beide gaven aan bang te zijn dat monumentenstatus van de Muur een soort bedevaartsoord voor neonazi’s zou maken. Voorstanders van behoud, waaronder waarschijnlijk ook veel historici, zouden zich dit argument moeten aantrekken en goed moeten nadenken over hoe we het gebouw, als het eenmaal een monument zou worden, moeten duiden en hoe we het architectonisch of anderszins onschadelijk kunnen maken.

De eigenaar van de camping zet het debat nu op scherp. Toch valt hem niet zo veel te verwijten, want het zijn de betrokken overheden die al bijna vier jaar treuzelen over de bestemming van de Muur. De gemeente Ede is voor behoud, maar dan niet als gemeentelijk maar als rijksmonument. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed reageerde afgelopen januari eerst positief, maar kwam daar een maand later op terug omdat eerst onderzoek afgewacht moest worden naar een breder monumentenbeleid. Dat zou wel twee jaar kunnen duren en werd bovendien gecompliceerd door de verkiezingen, aldus een woordvoerder. De RCE wijst erop dat Ede er ondertussen wel een gemeentelijk monument van kan maken om de sloop tegen te houden, waardoor de bal weer bij de gemeente ligt. Het is vreemd dat die dit nog niet opgepakt heeft omdat het uitgerekend gemeentelijk beleid blijkt dat de eigenaar noopt zijn camping te vernieuwen.

De lijst met stakeholders is al lang: erfgoedverenigingen, de joodse gemeenschap, het NIOD, de RCE, de gemeente. De woordvoerder van de RCE wijst echter met zijn uitspraak over de verkiezingen naar nóg een betrokkene: de politiek. Want slaan we het nieuwe regeerakkoord erop na, dan zien we op pagina 19 toch echt staan: ‘Monumenten, kunstwerken en archieven willen we beschermen en toegankelijk maken (…) We investeren in het beter zichtbaar maken en zo mogelijk toegankelijk maken van historische plaatsen in het land die het verhaal van onze geschiedenis vertellen’. Dit lijkt me een uitgelezen kans. Laat het nieuwe kabinet maar bewijzen geschiedenis als meer te zien dan een rood-wit-blauwe ballenbak waarin je je in trots op Nederland kunt wentelen. Laat het de Muur van Mussert monumentenstatus geven, en laat het, op creatieve wijze en in samenspraak met de eigenaar, een informatiecentrum of paviljoen oprichten waarin het NSB-gedachtegoed kritisch wordt benaderd en ontmanteld. Een werktitel heb ik al: de dit nooit muur.

– Miel Groten

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.