Vernieuwde site. Lees meer...
Historici.nl





#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#recht
#erfgoed
#kolonialisme
#slavernij
#archieven
#Tweede Wereldoorlog

Dromen van Europa/Amerika

Mijn reis door de Verenigde Staten zit er alweer op. De afgelopen weken ben ik in tien staten geweest, heb ik mijn onderzoek aan drie universiteiten gepresenteerd, en heb ik zo’n vijftien archieven bezocht. Al met al heb ik dus aardig wat momentopnames van binnenuit gekregen. De afgelopen tien weken zag ik niet alleen verschillen in cultuur, maar ook verschillen in academische cultuur.

Het Amerikaanse systeem is een wirwar van universiteiten, colleges – zwart en wit – verspreid over verschillende staten. Het Nederlandse academische systeem gaat wellicht steeds meer op die van de VS gaan lijken: de opkomst van private colleges, liberal arts colleges, en vooral een sterke competitie onder wetenschappers. Het initiatief van de Erasmus universiteit om rijke alumni aan te spreken voor fondsenwerving is nog zo’n Amerikaans verschijnsel.

Vliegveld van Washington DC, oktober 2017. Foto door auteur.

Maar over het algemeen verschillen Amerikanen misschien niet zo gek veel van Nederlanders. In Nederland heb je ‘aanhangers’ van de Duitse school – degelijk, grondig onderzoek. En dan zijn er supporters van de Amerikaanse stijl – meer toegankelijk onderzoek dat in principe ook voor leken toegankelijk is. (En dan zijn er natuurlijk mensen die geen idee hebben en van alles een beetje doen.) Toch zijn er op congressen genoeg Amerikanen die zwetend de tekst van hun blaadjes oplezen en ellenlange citaten op een kale PowerPoint hebben gepropt voor de aardigheid. Dat is dus wellicht iets van academici (geesteswetenschappers?), niet per se iets voor Europeanen.

Er was één congres dat er uitsprong. Dat gebeuren werd gehouden in een soort van ‘congreshotel’. Al bij binnenkomst liepen er honderden zakenlui rond die na hun vergaderingen naar de bar holden om te borrelen en te netwerken. En voor het gebouw – echt waar – liep een aantal vrouwen rond die onmiskenbaar prostituees waren. Het bestaat dus echt.

Wat ook opvalt is dat veel onderzoekers die ik tegenkwam uitgesproken activistisch zijn. Zo sprak ik mensen die meeliepen in de Women’s Marches. Sommigen willen bewust een stem geven aan vergeten figuren uit de geschiedenis, juist omdat radicale (linkse) stemmen nu steeds meer worden gemarginaliseerd. Amerikaanse promovendi hebben dezelfde zorgen als hun Nederlandse wederhelften: heb ik straks een baan? Velen voelen zich vervreemd van ‘de samenleving’ – en dan doelen ze op mensen die op Trump hebben gestemd. Ik moet zeggen dat het ook een behoorlijk surrealistische gewaarwording is dat Trump daadwerkelijk president is, en niet een verzonnen gek figuurtje op de TV. (Wat ik me in een dissociatieve staat me nog voorhield.) Het is nu ineens écht. De Trump-torens zijn moeilijk te ontlopen in de grote steden.

Chicago, november 2017. Foto: auteur.

Behoorlijk wat Amerikaanse academici dromen van Europa. Sommigen doen hun best een tweede (Europees) paspoort te krijgen, al is het maar voor hun kinderen. Het oude continent heeft blijkbaar nog zijn aantrekkingskracht niet verloren.

Maar er is ook positief nieuws (voor mij althans). Mijn onderzoek over Rosey E. Pool valt goed in de smaak. Een voormalig docente van Anne Frank, verzetsheld, Holocaust overlevende, die Afro-Amerikaanse literatuur publiceerde op een cruciaal moment in de geschiedenis, en vergelijkingen trok tussen het Nazisme en Jim Crow? Een schot in de roos. In Nederland kunnen mensen nog weleens wat sceptisch of ongelovig reageren. Wat voor een impact hebben haar ‘poëziebundeltjes’ nou écht gehad? Daar denken ze hier wel anders over. Mensen kijken met open mond toe als ik foto’s laat zien van Rosey Pool samen met Langston Hughes, W.E.B. Du Bois, Arthur Spingarn, Robert Hayden of Nina Simone. Na afloop wil iedereen meer van haar weten en iedereen belooft mijn boek te gaan lezen. Dat is dan wel weer die typische Amerikaanse opgewektheid dat me extra stimuleert om een mooi proefschrift te schrijven.

Opvallend is wel dat praktisch iedere Amerikaan die ik tegenkwam tegen me zei: ‘dit is niet het échte Amerika’. Hun universiteiten, hun koffietent, of hun bed & breakfast – zíj waren altijd de uitzondering. Het échte Amerika was altijd ergens anders. Maar waar precies? Dat blijft onduidelijk. Over het échte Amerika, daar fantaseren Amerikanen net zo levendig over gefantaseerd als over Europa.

– Lonneke Geerlings

Amerikaanse hakenkruizen en witte onschuld
Door Lonneke Geerlings
Geschiedenis ontdekken op locatie
Door Laurie Slegtenhorst
Dit nooit muur
Door Miel Groten
Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.