Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 12-06-2015
Door Gemma Blok

Een hete Marktdag

Op vrijdag 5 juni, een stralende dag met tropische temperaturen, maakten ongeveer honderd mensen de reis naar Nijmegen om in het Universitair Medisch Centrum de zogeheten Medisch-Historische Marktdag te bezoeken: een symposium over medische geschiedenis. Hoewel belangrijke thema’s als de geschiedenis van de psychiatrie en de geschiedenis van de verpleging afwezig waren op de Marktdag, werd dit gemis ruimschoots goedgemaakt door het afwisselende programma. Dat varieerde van medisch-historisch amateurtheater en posterpresentaties van aanstormend jong talent, tot lezingen van hoge kwaliteit. Voor een gezelschap van voornamelijk mannelijke artsen op leeftijd – enkele hoogbejaarde heren vielen al voor de pauze licht snurkend in slaap – vertelden vier dynamische (en aanmerkelijk jongere) vrouwelijke historici over hun onderzoek.

Nele Beyens, UD aan de Universiteit van Leiden en auteur van de prijswinnende biografie over hoogleraar verloskunde Hector Treub (1856-1920), belichtte de ethiek van deze pionierende gynaecoloog. Treub vond dat een arts actief betrokken moest zijn bij de maatschappij. Zelf was hij dat zeker, met zijn pleidooi voor anticonceptie en legalisering van abortus. Hannah van den Ende promoveerde onlangs op een spraakmakend proefschrift over joodse artsen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze vertelde mooi over de schrijnende dilemma’s waarvoor deze artsen kwamen te staan.

Rina Knoeff, UHD aan de Rijksuniversiteit Groningen, ontkrachtte vervolgens op vermakelijke wijze een aantal mythes over de beroemde Leidse arts Herman Boerhaave (1668-1738). Die was weliswaar vernieuwend in zijn onderwijsmethoden – hij zette in op kleinschalig onderwijs en actieve deelname van de student – maar hij was veel minder vaak aan het ziekbed te vinden dan wordt gedacht. Hij had zelfs enigszins een ‘hekel’  aan patiënten en gaf ze het liefst per brief advies. De Nijmeegse medisch-historica Karine van ‘t Land tenslotte, medeorganisator van de Marktdag, belichtte een unieke bron: de gefilmde interviews die de Nijmeegse hoogleraar geschiedenis der geneeskunde Daniel de Moulin (1919-2002) in de jaren tachtig van de vorige eeuw hield met een aantal gepensioneerde artsen. Een uniek staaltje oral history van de geneeskunde.

Ondanks deze demonstraties van bloeiend onderzoek op medisch-historisch terrein was de toonzetting van de Marktdag bezorgd en strijdlustig. Harry Hillen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Medische Geschiedenis en organisator van de dag, hield een bevlogen openingspleidooi. In de opleiding van geneeskundestudenten zou veel meer aandacht moeten zijn voor de geschiedenis van het vak. In dit opzicht loopt Nederland zwaar achter bij het buitenland (Amerika, Duitsland). Nederland kent ‘slechts’ drie hoogleraren in de geschiedenis der geneeskunde, alsmede een UD op dit terrein en diverse promovendi. Het vakgebied is kwetsbaar en moet worden gestimuleerd, betoogde Hillen.

            Hoogleraar geschiedenis der geneeskunde Frank Huisman (UU) steunde dit pleidooi van harte. Een arts hoort een brede vorming te hebben, aldus Huisman. Daarin moet plaats zijn voor ethiek, maar ook voor geschiedenis. Artsen van volgende generaties moeten immers meedenken over belangrijke vragen rond de grenzen van de gezondheidszorg. Een stafplaats voor medische geschiedenis aan ieder Universitair Medisch Centrum: dat is de eis, vond Huisman.

            Het is een sympathiek pleidooi, dat de medische geschiedenis evenwel tamelijk exclusief situeert binnen een medische setting. Huisman haalde de definitie aan die hoogleraar Mart van Lieburg ooit gaf van het specialisme: een vakgebied dat zijn methoden en technieken ontleent aan de geschiedwetenschap en zijn vragen en problemen aan het werkterrein van de geneeskunde en gezondheidszorg. Medische geschiedenis is echter meer dan een hulpvak van de geneeskunde; het heeft zich in de afgelopen decennia bewezen als integraal  onderdeel van de bredere sociale en culturele geschiedschrijving. Historici en artsen dragen het vakgebied samen. In een ideale wereld zouden stafplaatsen voor medische geschiedenis een faculteit overstijgend karakter hebben.

 

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.