Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 14-01-2016

Een hobbelige weg: digitale kranten voor historisch onderzoek

“Wij zitten in het vagevuur en absoluut niet in de hemel,” zo beoordeelde Huub Wijfjes de plaats van digitale kranten in historisch onderzoek in zijn lezing Het vagevuur van digitale geesteswetenschap. Over historisch onderzoek naar mediapolitieke patronen in digitale kranten op 12 januari 2016 in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Op de lezing van Wijfjes, bijzonder hoogleraar in de Geschiedenis van Radio en Televisie aan de UvA en universitair hoofddocent aan de RU Groningen, waren zo’n tachtig belangstellenden afgekomen. Wijfjes gaf in zijn lezing de ervaringen weer die hij de afgelopen maanden als KB-fellow bij het NIAS opdeed bij het gebruik van digitale kranten voor onderzoek naar verzuiling en ontzuiling in Nederland.

Tal van historici verwachten veel heil van het gebruik van digitale kranten in het historisch onderzoek. Het zou allerlei nieuwe inzichten en verbanden aan het licht brengen, omdat de computer nu eenmaal veel gemakkelijker enorme databestanden kan doorwerken dan een mens. Wijfjes plaatste echter diverse kanttekeningen bij deze opvatting. Digitale krantenbank Delpher heeft wel veel boeken en kranten digitaal beschikbaar gemaakt, maar het gaat nog altijd slechts om tien procent van de totale krantencollectie van de KB. Er zitten bovendien nog steeds geen protestants-christelijke kranten als De Standaard in het bestand. Wijfjes moest zodoende zijn onderzoek naar verzuiling en ontzuiling noodgedwongen baseren op kranten van katholieke en socialistische signatuur.

Ook moet de onderzoeker nog altijd bedacht zijn op OCR fouten. Volgens Delpher zou de term “verzuiling” in de Utrechtsche Courant van 11 juni 1781 al gebruikt worden, maar daar blijkt bij nadere inspectie “verzaaking” te staan. Wie wil weten waar en hoe vaak katholieke instellingen in de digitale kranten voorkomen, moet een hele reeks zoektermen van namen en afkortingen opstellen, met én zonder puntjes tussen bijvoorbeeld RKSP, om relevante resultaten te verkrijgen. Bovendien zal de historicus dan ook nog vaak de hulp van een eScience-technicus nodig hebben om al die resultaten in goede grafieken om te zetten.

Volgens Wijfjes versterkt het digitaal onderzoek het belang van klassiek historisch onderzoek aanzienlijk. Wie zich goed voorbereidt en goede zoektermen opstelt, zal gemakkelijker resultaten vinden in het groeiende aanbod van digitale kranten. Maar de weg naar de hemel zal voorlopig nog wel hobbelig blijven en beproevingen voor de historicus houden.

Michel van Gent (onderzoeker afdeling Digitaal Databeheer Huygens ING)

Meer lezen:
https://www.historici.nl/nieuws/possibilities-and-problems-delpher-symposium-report
https://www.tijdschriftstudies.nl/41/volume/0/issue/38/

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.