Vernieuwde site. Lees meer...
Historici.nl





#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#recht
#erfgoed
#kolonialisme
#slavernij
#archieven
#Tweede Wereldoorlog

Festiviteiten in de vroegmoderne Nederlanden Verslag VNVNG-congres

Op 26 en 27 oktober 2017 vond in Groningen het congres “Festiviteiten in de vroegmoderne Nederlanden / Festivities in the Early Modern Low Countries”  plaats, georganiseerd door de Vlaams-Nederlandse Vereniging voor Nieuwe Geschiedenis (VNVNG). Het feestelijke congresthema, mede gekozen vanwege van het vijftienjarig bestaan van de VNVNG, richtte zich op de rol van festiviteiten in de vroegmoderne periode (ca. 1500-1800). De aandacht ging hierbij vooral uit naar de brede maatschappelijke betekenis van bepaalde vroegmoderne festiviteiten. De manieren waarop festiviteiten in de vroegmoderne periode werden vormgegeven en georganiseerd kunnen voor historici namelijk dienen als een interessante spiegel voor de verhoudingen tussen vorst en burger, maar ook tussen verschillende groepen binnen de vroegmoderne maatschappij. Al snel na het begin van het congres rees vanuit het publiek de vraag op wat nu eigenlijk vroegmoderne festiviteiten zijn. Wat doet vroegmoderne festiviteiten verschillen van hun middeleeuwse voorgangers of moderne opvolgers? En is er eigenlijk wel zoiets aan te wijzen als een “vroegmodern” element in de festiviteiten uit die periode? Deze vraag werd opgepikt en bleef tot het einde van het congres bestaan.

Dat deze vraag niet eenzijdig valt te beantwoorden bleek wel uit de verschillende onderwerpen en thema’s die de twaalf sprekers tijdens het congres wisten uit te diepen. In de vier panels brachten zij recente onderzoeken en bevindingen naar voren in hun lezingen over bepaalde aspecten van vroegmoderne festiviteiten. Aan bod kwamen tradities en innovaties in de vormgeving van festiviteiten, weergave en verslaglegging van feesten in de media en kunsten, de rol van materiële cultuur en festiviteiten in verschillende sociale milieus. Alle panellezingen gingen vooral diep op bepaalde voorbeelden van festiviteiten en specifieke details in. Opvallend hierbij was dat de onderwerpen soms qua tijdsperiode ver van elkaar af lagen. Lezingen over het begin van de vroegmoderne periode toonden vaak een doorontwikkeling aan van middeleeuwse festiviteiten zoals riddertoernooien en loterijen. Voordrachten over de laat achttiende-eeuwse onderwerpen benadrukten daarentegen hoe bepaalde ideeën en symbolen uit de zestiende eeuw en zeventiende eeuw of eerdere perioden werden hergebruikt. Toen bijvoorbeeld Napoleon in 1803 Antwerpen binnenreed, werd hij verwelkomd met een gelijksoortige blijde intocht als keizer Karel V drie eeuwen eerder.

Traditie en innovatie speelden ook een grote rol in de lezing van keynote speaker Helen Watanabe-O’Kelly van Oxford University. Haar bijdrage ging over de impact van de Reformatie op feestelijkheden zoals kroningen en blijde intochten. Dergelijke festiviteiten moesten een band tussen de vorst en zijn onderdanen symboliseren. Na de Reformatie ontstond echter het fenomeen dat vorsten en onderdanen soms kerkelijk gezien dezelfde richting hadden. Met verschillende voorbeelden maakte Watanabe-O’Kelly duidelijk dat de band tussen katholieke vorsten en protestantse onderdanen ondanks religieuze verschillen nog steeds door de feestelijkheden werd gesymboliseerd. Men paste vaak eenvoudigweg bepaalde traditionele katholieke gebruiken en symboliek aan, verving ze of liet ze naast elkaar bestaan.

Aan het einde van het congres kwam bij de slotdiscussie de vraag over de typering van vroegmoderne festiviteiten weer terug. De vele verschillende onderwerpen, invalshoeken en perioden die aangaande het thema vroegmoderne festiviteiten voorbijkwamen gaven eigenlijk al aan dat een dergelijke typering moeilijk te geven is. Vroegmoderne festiviteiten en feestelijke elementen hebben namelijk vaak veel weg van hun middeleeuwse voorgangers. Toch evolueerden deze festiviteiten tijdens de vroegmoderne periode door de invloed van politieke en religieuze ontwikkelingen zoals de al genoemde Reformatie. Feestelijkheden werden bijvoorbeeld anders vormgegeven, voor een groter publiek gevierd of kregen gaandeweg een andere betekenis. Maar ondanks dat een heldere definiëring uitbleef, toonde het congres aan hoe breed het onderzoeksveld rondom vroegmoderne festiviteiten is. Er kan dus nog voldoende onderzoek naar dit thema worden gedaan

– Dániel Moerman

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.