Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 07-11-2012

Geestverruimend symposium pleit voor historische benadering van drugsverslaving

Stel: je bent een historicus die zich bezighoudt met drugsgeschiedenis en je wordt gevraagd om te getuigen in een rechtszaak. Zeven zwarte mannen staan terecht wegens drugsvergrijpen; zware straffen dreigen. De advocaat van deze mannen heeft jou ingehuurd als ‘expert witness’ over de vraag of de War on Drugs een racistisch project is. Het overkwam de Amerikaanse David Courtwright, één van de sprekers op 25 oktober jongsleden tijdens de ‘Nacht van Descartes 2012′ : een interdisciplinair symposium over verslaving, georganiseerd door het Utrechtse Descartes Centrum voor Wetenschapsgeschiedenis en Wetenschapsfilosofie.

Historici aan de beleidstafel

Voor Courtwright was zijn morele rechtszaakdilemma een regelrechte ‘hel’. Hij wilde de mannen graag helpen, maar voelde zich ook verplicht de historische waarheid te vertellen, en geen meineed te plegen. Dus vertelde hij dat de War on Drugs begin 20e eeuw niet alleen was opgestart vanuit racistische motieven. Zeker, de drugsbestrijders van weleer gingen graag tekeer tegen ‘sensuele opiumchinezen’ en ‘gewelddadige cocaïnenegers’. Minstens zo belangrijk was echter het feit dat de Verenigde Staten destijds kampten met een epidemie van harddrugsgebruik. Massa’s Amerikanen waren verslaafd geraakt aan de – toen nog legale medicijnen – morfine, heroine of cocaïne. Artsen en politici bepleitten een verbod op deze ‘drugs’, omwille van de volksgezondheid en openbare orde.

Courtwright trad na zijn ervaring in deze rechtszaak nooit meer op als getuige tijdens een drugsproces. Wel vindt hij het belangrijk om zijn historische kennis via beleidsmakers te delen. Want, stelde hij, ‘de historicus heeft een verplichting om de kennis die hij opdoet dankzij de samenleving, ook weer terug te geven aan de maatschappij’.

De Britse historica Virginia Berridge is net als Courtwright een pionier van de geschiedschrijving over drugs. Haar advies aan collega’s was om zich niet te laten verleiden tot het kiezen van een partij in de War on Drugs. ‘History tends to be reduced to slogans’, aldus Berridge. Historici moeten volgens haar een afstandelijke, kritische blik behouden en beleidsmakers informeren, niet adviseren.

Terugval

Ook de relatie tussen historici en neurowetenschappers kwam aan bod.  Historicus Stephen Snelders, één van de organisatoren van deze Nacht van Descartes, stelde dat historici eerder geneigd zijn om de verworvenheden uit de medische wetenschappen te relativeren en te historiseren, dan ze te omarmen. Wordt het geen tijd om meer toenadering te zoeken? Daarom waren biopharmaceut Heidi Lesscher en de psycholoog Thomas Gladwin uitgenodigd, die enthousiast en beeldend beschreven hoe verslaving tegenwoordig geldt als een hersenziekte met een sterke neiging tot terugval en chroniciteit. Neuro-imaging technieken en dierexperimenten laten zien dat langdurig drugsgebruik leidt tot veranderingen in de hersenen. De drugs ‘kapen’ het genotscentrum in het brein, waardoor een verslaafde zelfs nadat hij is gestopt met gebruiken minder goed in staat is om genot te halen uit ‘normale’ activiteiten als eten of vrijen. Niet zozeer het afkicken is het probleem bij verslaving, maar het omgaan met deze blijvende neurologische veranderingen.

Courtwright pleitte er sterk voor om deze kennis serieuzer te nemen. Waarom lenen we wel gemakkelijk concepten uit de sociologie of de antropologie, vroeg hij zich af, maar serveren we hersenwetenschappen af als onbetrouwbaar of reductionistisch? Zelf vergeleek hij de neurobiologische inzichten in verslaving met de bacteriologische revolutie eind negentiende eeuw. Zo’n positieve houding is prikkelend en vrij uitzonderlijk. Courtwrigt bood echter weinig zicht op concrete wijzen waarop historici de inzichten uit de neurobiologie zouden kunnen toepassen.

Al met al verdiende het symposium zeker zijn titel ‘Geestverruimend’. Het stelde belangrijke vragen over de sociale en wetenschappelijke context waarmee de ‘drugshistoricus’ te maken heeft. Ook wees het op de taboes en dilemma’s die discussies over drugs en verslaving nog steeds omgeven, al zijn drugs een niet weg te denken onderdeel van onze cultuur geworden.

Gemma Blok (Universiteit van Amsterdam)

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.