Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#archieven
#kolonialisme
#recht
#Tweede Wereldoorlog
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
Gepubliceerd op 09-09-2016
Door Lauren Lauret
Lauren Lauret

‘Geschiedenis, altijd een vaste waarde’. Een drievoudige opening van het historisch Leids Academisch Jaar.

Deze week heb ik aan academisch ‘bingewatchen’ gedaan. In minder dan één week woonde ik drie openingen van het Academisch Jaar aan de Universiteit Leiden bij. Dergelijke rituelen bieden een inkijk in de hoedanigheid van de academie die eraan ten grondslag ligt. De gemeenschappelijke deler die ik ontwaarde in deze serie rituelen is dat, zoals zo vaak in de geschiedenis, zorg en vreugde hand in hand gaan in de Academie. 

Nog voor ik het Io Vivat zong in de Pieterskerk bij de officiële opening was ik bij de Alternatieve Opening van het Academisch Jaar. Literair tijdschrift De Gids nam het protocollaire roer even over en presenteerde verrassende perspectieven op de huidige Geesteswetenschappen. De noodklok klonk hier echter boven de gebruikelijke loftrompet uit. Irene Zwiep hekelde in haar alternatieve openingsrede ‘de brug naar de 21st Century Skills, dat bloedeloze overlevingspakket voor de heerlijke nieuwe wereld’. Of, als ze het wat minder poëtisch mocht zeggen, ‘een gat dat als geen ander het gebrek aan intellectuele gravitas van de neoliberale academie blootlegt.’

Precies zoals Zwiep in haar rede voorspelde, presenteerde rector magnificus prof. mr. Carel Stolker in de Pieterskerk trots de ambitie van de Universiteit Leiden: bijdragen aan Nederland als gidsland en proeftuin voor de Digitale Samenleving. “The Internet of Things’ staat voor onze deur; lantaarnpalen kunnen tegenwoordig horen, zien en ruiken.’ Stolker visioneerde over een Leidse universiteit waarin alle disciplines zich verzamelen rond de excellente computerwetenschappers. Aan de filosofen de taak om één en ander ethisch ‘diep te doordenken’.  

Helaas is het nu eenmaal zo dat de 21e eeuw snoeiharde eisen stelt aan te veel mensen om überhaupt te overleven. De uit Congo gevluchte Lesage Munyemana maakte deze realiteit voelbaar voor de aanwezigen in de Pieterskerk. Hij vertelde over hoe hij zijn tijd in de AZC’s doodde met Nederlands leren. Toen Munyemana een verblijfsstatus en toegang kreeg tot de studie Biologie in Leiden ‘kon ik pas echt beginnen met leven.’ Zijn Meeting Point is een platform dat vluchtelingenstudenten steunt succesvol te studeren in Leiden. Juist de fysieke setting van een gesprek in een veilige huiskamer is cruciaal voor zijn concept. Toegang tot onderwijs is cruciaal om in de 21e eeuw te overleven, zo bleek eveneens uit het succesvolle Leiden Leadership Programme project ‘Online hoger onderwijs voor Syrische vluchtelingen in Turkije’.  

In de Pieterskerk vormde uitgerekend de Leidse opleiding Geschiedenis een feestelijk lichtpunt te midden van de opdoemende Digitale Samenleving en complexe vluchtelingenproblematiek. ‘Geschiedenis, altijd een vaste waarde’, merkte Stolker ten eerste op tijdens zijn opsomming van de instroomcijfers. Maar een opleiding valt of staat past écht met een doordachte menselijke interactie tussen deze studenten en de docenten. Ook hier ontkomen de Geesteswetenschappen niet aan een zinnig gebruik van 21st Century Skills, juist om de intellectuele gravitas van studenten op een voor hen relevante manier te bevorderen. De Leidse Onderwijsprijs ging niet voor niets naar dr. Kim Beerden, docent Oude Geschiedenis. Als ambassadeur van Blended Learning bewijst Beerden dat digitaal en diepgang elkaar allerminst uitsluiten. ‘Een werkelijk voortreffelijke winnaar,’ aldus Stolker.

Nog nagenietend van deze erkenning van hun vaste waarde kwam het Instituut voor Geschiedenis bijeen voor het Openingscollege in het Groot Auditorium van het Academiegebouw. Hoogleraar vroegmoderne Nederlandse Geschiedenis Judith Pollmann legde de eerstejaars uit hoe zij het academisch ritueel moesten lezen. ‘Dit ritueel markeert jullie toetreding tot de academische gemeenschap, van harte welkom.’ Het voorproefje van een echt college in deze traditionele setting maakte indruk; geen mobiel te bespeuren bij de millennials tijdens de voordracht van Bart van der Boom.

Deze serie van academische plechtigheden heeft in ieder geval mijn geloof in de waarde van de Geschiedenis als onderdeel van de Academie weer gesterkt. Het is goed om stil te staan bij de tegenkrachten en -geluiden, zoals de Gids deed tijdens de Alternatieve Opening. De plechtigheid in de Pieterskerk manoeuvreerde kundig en inventief tussen alfa’s, bèta’s, zorg, vreugde, studenten en docenten. In het Academiegebouw sprak de huidige generatie historici tot haar opvolgers. Jammer alleen dat ik nu een jaar moet wachten op het volgende seizoen van deze spannende serie.

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.