Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 09-09-2015
Door Harm Kaal
Harm Kaal

Geschiedenis & Beleid

Recentelijk verscheen in Beleid & Maatschappij een belangwekkend artikel van Anita Boele, Arjan van Dixhoorn en Pepijn van Houwelingen waarin zij wijzen op het belang van historisch onderzoek voor het oplossen van hedendaagse vraagstukken: ‘Vroeger voor vandaag’. Het vak dat door niet-historici binnen en buiten de wereld van beleid en maatschappij toch vaak geassocieerd wordt met ‘mooie verhalen’ krijgt zo een nieuwe status aangemeten. Het artikel opent met een verwijzing naar de inaugurele rede van de Utrechtse hoogleraar financiële geschiedenis Oscar Gelderblom waarin hij op grond van een historische analyse van het financiële systeem ten tijde van de Republiek aanbevelingen formuleert voor nu. 

Historici als luis in de pels

De vraag blijft natuurlijk: hoe kunnen historici ervoor zorgen dat ze ook echt serieus genomen worden? Dat wil zeggen: dat hun conclusies en aanbevelingen daadwerkelijk worden meegenomen door beleidsmakers en politici? Boele c.s. komen op de proppen met een tamelijk rigide methodologie waarin historisch onderzoek wordt ingebed in een sterk sociaal-wetenschappelijk raamwerk (met enige schatplichtigheid aan het vergelijkend oorzakelijke verklaringsmodel dat Chris Lorenz in de jaren tachtig introduceerde). Vreemd is dit niet: tot nu toe heeft de overheid bij het formuleren van beleid vooral op sociaal-wetenschappelijke kennis vertrouwd. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, het Sociaal-Cultureel Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving: veel historici zul je er niet aantreffen. 

De auteurs gaan echter zo wel voorbij aan het feit dat voor historici ook een taak weggelegd ligt als ‘luis in de pels’ van de sociale wetenschappers. In plaats van hun methodes en concepten over te nemen, kunnen we door een kritische deconstructie van hun conceptuele en theoretische raamwerk laten zien op welke wijze sociale wetenschappers de definitie en oplossing van vraagstukken beïnvloeden (en alternatieve perspectieven aanreiken). Met name in Duitsland is onder historici dergelijk onderzoek naar de ‘scientization of the social’ sterk in opkomst. Boele c.s. pleiten er echter juist voor om het ‘diagnosticeren’ van het actuele probleem aan de sociale wetenschappers over te laten.

Aan de slag!

Deze kritiek laat onverlet dat het pleidooi van Boele, Van Dixhoorn en Van Houwelingen voor het toepassen van historisch onderzoek in beleidsvorming de ondersteuning van professionele historici verdient. Uiteindelijk is the proof of the pudding in the eating. Nu historici – daartoe aangezet door politici die soms de schijn wekken wetenschappelijke kennis pas van belang te vinden als er sprake is van kennisbenutting –  voorzichtig de schroom van zich afwerpen en zich in actuele discussies mengen, is de overheid aan zet. Kom maar door met een mooie opdracht!  In het Verenigd Koninkrijk is dit al veel langer vanzelfsprekend. Daar worden historici geregeld uitgenodigd om in select committees van het parlement hun licht over actuele vraagstukken te laten schijnen. 

Calimero-effect

We moeten echter waken voor een calimero-effect. Namens mijn collega’s nodig ik historici dan ook uit om op het platform Geschiedenis & Beleid vanuit hun eigen wetenschappelijke expertise het licht te laten schijnen over actuele maatschappelijke vraagstukken. Adriejan van Veen, Sjoerd Keulen, Ronald Kroeze, Lotte van der Vleuten, Jan Kok, Tim Verlaan en Pieter Slaman zijn de Rubicon al overgestoken: hun papers zijn te lezen op www.historici.nl/geschiedenis-en-actualiteit. Wie volgt?

Samen met Jelle van Lottum en Stefan Couperus is Harm Kaal een van de initiatiefnemers van Geschiedenis & Beleid. Het platform wordt begin 2016 officieel gelanceerd in samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

Foto: Seth Taras, https://sethtaras.wordpress.com/know-where-you-stand/

Harm Kaal
Harm Kaal is universitair docent politieke geschiedenis en opleidingscoördinator van de Bachelor en Master Geschiedenis aan de Radboud Universiteit. Hij promoveerde in 2008 aan de Vrije Universiteit op een proefschrift over de geschiedenis van het Amsterdamse stadsbestuur in het interbellum en specialiseerde zich vervolgens in de moderne politieke geschiedenis van West-Europa. Recentelijk publiceerde hij over politiek en populaire cultuur, burgerbrieven, de opkomst van opinieonderzoek en de materiële cultuur van het parlement. Samen met Ron de Jong (historicus, verbonden aan de Kiesraad) en Gerrit Voerman (directeur/hoogleraar Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, RUG) bereidt hij een studie voor naar honderd jaar verkiezingscampagnes in Nederland, te verschijnen bij Vantilt in 2020. Met Jelle van Lottum richtte hij vorig jaar het Journal of Applied History op. Samen met Ron de Jong (historicus, verbonden aan de Kiesraad) en Gerrit Voerman (directeur/hoogleraar Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, RUG) werkt hij de komende jaren aan een boek over de geschiedenis van de Nederlandse verkiezingscampagnes dat in 2018 bij Amsterdam University Press zal verschijnen.
Alle artikelen van Harm Kaal
Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.