Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 27-06-2012

Het gewichtige lichaam uit balans

In Museum Boerhaave in Leiden is nu ‘Het gewichtige lichaam’ te zien:een tentoonstelling over de omgang van de mens met zijn uiterlijk, gezien vanuit historisch perspectief. De expositie pretendeert een overzicht te bieden. Helaas ontbreekt balans en diepgang.

De tentoonstelling was eerder te zien in het Gentse Museum Dr. Guislain en snijdt onderwerpen aan als anorexia, hongerkunstenaars en hongerstaking. Maar ook komen  vetzucht en boulimie aan bod. Dit alles wordt belicht aan de hand van werken van –onder andere- Botero, Stellaert en Thein, naast sculpturen, tekeningen en schilderijen uit de middeleeuwen en achttiende en negentiende eeuw.

Het beeld ‘If not now then when’ van John Isaacs bij de entree van het museum steelt de show. De bezoeker ziet een levensgroot wassen beeld van een naakte, extreem dikke man, onherkenbaar door een zak over het hoofd. Een duidelijker verbeelding van overdaad en dwangmatig consumeren is bijna niet denkbaar en doet uitzien naar de rest van de tentoonstelling.

De expositie  zelf bevindt zich in twee zalen op de eerste verdieping. Daar gearriveerd slaat meteen  de teleurstelling toe. Beide ruimtes zijn slecht verlicht. Bovendien staan enkele spots verkeerd afgesteld, zodat lichtreflecties het goed bezichtigen van sommige stukken onmogelijk maakt.  Dat is makkelijk te verhelpen. Wat vooral stoort is het gebrek aan balans in de keuze van de kunstvoorwerpen.

Zo ‘kapen’ de enorme foto’s van Stellaert en Thein de expositie. Waarom zo groot en veel? Hierdoor vallen de prachtige kleine (spot)prenten van dikke mensen uit de achttiende eeuw in het niet. Botero’s tekeningen steken er bleekjes bij af.

Kennelijk was er niet genoeg ruimte voor ‘gewichtige zaken’ in andere culturen, want Azië komt er bekaaid af met drie kleine beeldjes: een stevige buddha, een ascetische arhat en een dikke Japanse godheid. Modern werk met als thema anorexia is daarentegen stevig vertegenwoordigd, een halve zaal maar liefst.

Een kunstvoorwerp moet voor zichzelf kunnen spreken. Hier zoekt de bezoeker toevlucht tot de bijschriften om de keuze voor een bepaald stuk te begrijpen. Maar postmodernistische teksten als “het lichaam in ideologische en politieke context wordt gepresenteerd als een collectieve identiteit” maken de voorwerpen juist onbegrijpelijker. De keuze voor een foto van het uitdelen van eten in een convent is op het eerste gezicht niet duidelijk. Waarom er twee portretten van modellen hangen al helemaal niet… en díe hebben juist geen bijschrift!

Het lijkt alsof de samensteller van de tentoonstelling zich met sommige stukken geen raad wist. Je zou bijna beweren dat dit de bezoeker dwingt om dertig euro neer te tellen voor de (overigens prachtige) tentoonstellingscatalogus. Zodat deze alsnog kan begrijpen wat hij of zij net heeft gezien.

Milo van de Pol, Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis
 

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.