Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#recht
#kolonialisme
#archieven
#Tweede Wereldoorlog
#slavernij
#Gender
Gepubliceerd op 07-01-2016
Door Wouter Daemen
Wouter Daemen

Hét goede voornemen voor 2016: de klas uit, de archieven in!

In de week van de goede voornemens breek ik graag een lans voor (nog) meer gebruik van archieven in het geschiedenisonderwijs in 2016. Ter afsluiting van het jaar sprak ik alvast twee pleitbezorgers: Geschiedenisdocent van het jaar Martijn Vermeulen en Andrew Payne, hoofd archiefeducatie van de National Archives in Groot-Brittannië.

Verwondering en aanzetten tot nadenken
Martijn Vermeulen – in oktober meer dan terecht uitgeroepen tot Geschiedenisdocent van het Jaar – is allesbehalve een onbekende in het Regionaal Archief Nijmegen, waar ik werkzaam ben. Al jaren werk ik met veel plezier met hem samen aan educatieve projecten en activiteiten tijdens de Maand van de Geschiedenis , rondom de meidagen, de herdenking van het bombardement op Nijmegen en doen we mee aan het door Martijn geïnstigeerde juniorsymposium voor middelbare scholieren rondom de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.

Als docent werkt hij naar eigen zeggen graag vanuit de verwondering: ‘Het zijn juist de directe, vaak verrassende confrontaties met het verleden in archieven die leerlingen kunnen enthousiasmeren en aanzetten tot het stellen van vragen. Het is daarbij aan de docent om de juiste mate van context te scheppen, zonder daarbij de ruimte tot interpretatie van de leerlingen te veel te beperken. Geschiedenis is veel meer dan het voeden van het korte termijngeheugen met historische feitjes. Het trainen van onderzoeksvaardigheden als bronnenkritiek en -analyse helpt om constant het verleden, maar ook de hedendaagse maatschappij te kunnen bevragen en onderzoeken. Durf je klas uit te komen en ben niet bang waar het kan te schrappen in de methode. De tijdvakken en kenmerkende aspecten bieden meer dan voldoende aanknopingspunten om de schatten uit archieven te ontdekken. Lokale bronnen kunnen als geen ander helpen het verleden dichterbij de belevingswereld van leerlingen te brengen.’

‘Archives make students think’, aldus Andrew Payne, hoofd archiefeducatie van de National Archives in Groot-Brittannië. Archiefstukken zijn bij uitstek in staat het bij scholieren en studenten bestaande beeld van de wereld en het verleden ter discussie te stellen door ermee te contrasteren, het te bevragen of te ondermijnen. Juist de politieke gekleurdheid, verschillende moraal of het soms weerzinwekkende gedachtengoed dat uit de documenten naar voren komt helpt de eigenheid en het afwijkende van het verleden inzichtelijk te maken. Payne staat voor geschiedenisonderwijs naar de klassieke betekenis van het Griekse historia: geschiedenis als een actief onderzoeksproces; het actief verwerven van kennis.

Online en offline archiefeducatie
Kort voor de feestdagen waren archiefeducatoren uit alle windstreken een midweek lang te gast bij het Brusselse FARO om onder leiding van Payne kennis en ervaring te delen over de (on)mogelijkheden van digitale archiefeducatie. Want hoewel een bezoek aan een archief natuurlijk aanbevelingswaardig blijft bieden gedigitaliseerde collecties en digitale tools ook legio mogelijkheden om het archief de klas en (digitale) belevingswereld van leerlingen in te halen.

De National Archives beschikken zowel online als offline over een jaloersmakend aanbod van educatieve diensten en producten waarmee jaarlijks duizenden leerling en studenten binnen en buiten de landsgrenzen worden bereikt. In Nijmegen ontvangen we jaarlijks circa 2000 scholieren en studenten, variërend van een eerste kennismaking voor basisschoolleerlingen tot geschiedenisstudenten die tijdens het Onderzoekslaboratorium een periode lang intensief aan de slag gaan met archiefonderzoek. De mate waarin Nederlandse archiefinstellingen aandacht besteden aan archiefeducatie is wisselend. Archiefeducatie was als gevolg van de bezuinigingen de afgelopen jaren helaas vaak het kind van de rekening. Onlangs sprak de nieuwe directeur van het Stadsarchief Amsterdam echter in een interview het voornemen uit (weer) meer op educatie te willen inzetten. Laat dat een goed voorteken zijn.

Ondanks onze vakmatige voorliefde voor het terugkijken mogen zelfs historici het zich deze week best veroorloven om met goede voornemens vooruit te blikken op het jaar dat komen gaat. Laten we ons voornemen nog meer leerlingen en studenten kennis te laten maken met de historische rijkdom in onze archieven. Of om aan de sluiten bij Andrew Payne: let’s make them think!

Wouter Daemen, Archivaris, Regionaal Archief Nijmegen

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.