Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 20-02-2015
Door Christi Klinkert
Christi Klinkert

Huis van Hilde geeft een gezicht aan de geschiedenis én aan de archeoloog

Wie heeft niet als klein kind gestruind in de tuin, in de bosjes, over het strand, op zoek naar bijzondere … eh ja, naar wat precies? Naar alles wat maar apart of oud eruit zag. Een munt, een dierenbot, een pijpenkopje, een verroeste sleutel desnoods. Kinderen zijn dol op verzamelen en een heleboel grote mensen vinden dat snuffelen en speuren naar sporen van vroeger leven nog steeds leuk. De amateurarcheologen en werkgroepen oud-[noem-maar-een-dorp] zijn niet te tellen en zeer actief. Op die natuurlijke drang tot zoeken en verzamelen, en op de levendige belangstelling voor vondsten uit de eigen bodem en wat die vertellen over de verre geschiedenis van de eigen leefomgeving speelt Huis van Hilde in – het eerste provinciale archeologische depot in Nederland met een flinke tentoonstellingsruimte, een educatief ‘archeolab’, een winkel en een restaurant. Het werd op 15 januari jl. feestelijk geopend.

Bewaren en tonen

Huis van Hilde ligt in Castricum, direct achter het station. Het is een nieuw gebouw, met de contouren van een immense bodemvondst: een omgekeerd scheepswrak in de duinen. Primaire functie is het bewaren en conserveren van de bodemvondsten uit de provincie Noord-Holland – 12.000 dozen met archeologisch materiaal, en de bijbehorende documentatie. Voorheen bevond zich dit alles in een gebouw te Wormer, waar het alleen op afspraak te bekijken was, net als bij andere provinciale depots het geval is. Toen een verhuizing noodzakelijk werd, heeft de provincie het wijze besluit genomen om behalve aan beheer en behoud van de collectie ook budget en ruimte te besteden aan publieksfuncties. Dat hiermee duidelijk in een behoefte wordt voorzien, blijkt wel uit de hoge bezoekersaantallen rond de opening: 2000 mensen in het eerste weekend. De lezingen die voor de komende weken gepland zijn, zijn allemaal volgeboekt.

Het succes dankt Huis van Hilde niet alleen aan de simpele toevoeging van tentoonstellings- en educatieruimte, winkel en horeca, maar vooral aan het feit dat de uitvoering van die toevoegingen tot in de puntjes verzorgd is en ‘klopt’. Met name de permanente presentatie en het archeolab verdienen alle lof.

Persoonlijk en concreet

De vaste tentoonstelling is opgezet als een theater: in een ronde ruimte staan 14 mensfiguren – wetenschappelijk verantwoorde reconstructies van mensen uit verschillende bewoningsfases van Noord-Holland, wier skeletten in de regio gevonden zijn. Zo is er Cees de Steentijdman, Brecht uit Alkmaar, gestorven tijdens het beleg van 1573, een soldaat uit ca. 1800 en natuurlijk Hilde uit Castricum, de naamgeefster van het gebouw. De skeletten zijn bij de meeste figuren opgesteld en via tablets – op kindhoogte geplaatst! – kan informatie over de vondst, de persoon en de reconstructie opgevraagd worden. Achter de binnencirkel die de mensfiguren vormen staan vitrines met bodemvondsten opgesteld als een buitencirkel. Daarin worden objecten getoond uit de periode waarin de mensfiguur ervoor leefde. Ook hierbij vind je extra informatie op tablets. De bezoeker moet het inventarisnummer intoetsen en krijgt dan de gegevens uit de collectieregistratie te zien. Niet bijster smeuig, maar toch passend in deze setting: je wordt er als bezoeker even aan herinnerd dat je je in een depot bevindt en ziet op welke manier vondsten vastlegd en toegankelijk gemaakt worden. De combinatie van de mensfiguren met de bodemvondsten in vitrines werkt: Cees, Brecht, Hilde en de anderen maken het verre verleden persoonlijk en concreet, geven het een gezicht, maken je nieuwsgierig, waardoor je met veel gerichter belangstelling de vitrines gaat bekijken. ‘Goh, wat zou er met Hilde gebeurd kunnen zijn dat ze op zo’n aparte manier begraven is? Ik wil meer weten over de tijd waarin ze leefde en de spullen waarmee ze zich omringde!’ Zo ongeveer werkt het in het hoofd van de bezoekers – in elk geval in dat van mij en mijn kinderen (energieke jongetjes van 6 en 8).

Zelf voelen en kijken

Vanuit het theater loop je naar het archeolab: een ruimte waar een introductiefilmpje speelt over archeologie (hoe komen al die vondsten nou in de grond, hoe komen we ze op het spoor, hoe onderzoeken we ze?), en waar kinderen zelf een vondst kunnen bestuderen. Dat werkt zo: in een soort depotkast staan stevige houten bakjes en bakken met doorzichtige klep, waarin een vondst ligt (een kaakbeen, een munt, een speld, een pijlpunt etc.). Bezoekers kunnen zo’n bakje pakken en op een knop zetten bij een computerscherm. Via de knop herkent de computer de vondst, waarop een filmpje start. Daarin legt een archeoloog uit wat hij of zij weet van dit object en hoe hij of zij daarachter is gekomen. De bezoeker kan het object (geen replica’s, leek me, waarschijnlijk objecten die overtollig waren in de collectie en voor educatiedoeleinden zijn ‘opgegeven’) uit het bakje halen en zelf bevoelen en van alle kanten bekijken. De vondsten zitten wel met een stevige staaldraad vast aan hun behuizing, om te voorkomen dat ze door een al te enthousiaste archeoloog-in-spe worden meegenomen of verwisseld raken met andere objecten. Op de dag dat ik Huis van Hilde bezocht, een week of twee na de opening, waren de schermen voortdurend bezet, en ieder die erachter zat bleef er ook lang achter zitten – ook mijn zoons (en ik) konden er geen genoeg van krijgen. Het werkte feilloos en de variatie in objecten was groot, dus ergernis of verveling sloegen niet snel toe. Na afloop van ons bezoek hadden we een beeld van de geschiedenis van ons gebied én van het vak van archeoloog.

Oerbrood

Het mag duidelijk zijn uit mijn woordkeuze: Huis van Hilde is een bezoek meer dan waard, zeker met kinderen. Ideaal uitje voor de zondagmiddag: handig bij een station gelegen, toegangsprijzen zeer bescheiden, tentoonstelling oogstrelend en boeiend, educatieve ruimte een schoolvoorbeeld, alle multimedia werkt feilloos. Na afloop neem je een oerbroodje en biologisch sapje in ‘Hildes Heerlykhyd’ en stap je het Castricumse bos- en duingebied in om je eigen vondst op te graven!

http://huisvanhilde.nl/

 

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.