Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 06-12-2011

Informatici: de nieuwe vrienden van historici

Met een spreekwoordelijke druk op de computerknop erachter komen wanneer een begrip voor het eerst in de Tweede Kamer werd gebruikt in plaats van eindeloos verslagen doorwerken: sinds kort kan het. De digitalisering van grote bronnencorpora zoals de Handelingen van de Staten-Generaal opent nieuwe mogelijkheden voor onderzoek. Dat is spannend en interessant.

Reden voor de Onderzoekschool Politieke Geschiedenis om op 14 november j.l. promovendi te informeren over recente ontwikkelingen én om de discussie aan te gaan over de mogelijkheden en toekomst van e-humanities. Plaats van handeling was het Huygens Instituut Nederlandse Geschiedenis. Dit geesteswetenschappelijk instituut vervult een voortrekkersrol in de digitalisering van literaire en historische bronnen.

Als iets duidelijk werd op 14 november, dan is het wel dat informatici (politiek) historici wat te bieden hebben. Naarmate meer bronnen digitaal beschikbaar komen en steeds grotere bestanden doorzocht kunnen worden, is technische know how nodig om onderzoeksvragen te kunnen operationaliseren. Historici maakten al gebruik maakten van hulpwetenschappen als oorkondenleer of disciplines als kunstgeschiedenis en linguïstiek. Maarten Marx maakte duidelijk dat informatici de nieuwe vrienden van historici zijn. De ene beroepsgroep is echter meer ingesteld op tellen en de andere op lezen. De ontwikkeling van e-humanities raakt daarom aan de toekomst van het lezen. Politiek historicus Marnix Beyen (Universiteit Antwerpen) en informaticus Maarten Marx (Universiteit van Amsterdam) illustreerden dat aan de hand van hun onderzoek naar debatten in de Nederlandse en Belgische Tweede Kamer. Beyen stond op het standpunt dat kwantificeren alleen niet volstond. Lezen en context bepalen blijft nodig voor deugdelijke analyses. Marx was het daar niet mee eens. Er zijn soms zoveel data beschikbaar dat lezen ondoenlijk wordt. We moeten niet meer lezen, maar meer tellen, stelde hij.

Historici die grote bronnencorpora digitaal onderzoeken op bepaalde termen moeten goed nadenken over de begrippen die zij kiezen. (Politieke) begrippen zijn dynamisch en kennen verschillende betekenissen in uiteenlopende situaties. Taal doet ertoe. Dit bleek ook uit de bijdrage van historicus Ida Nijenhuis (Huygens ING / Radboud Universiteit) over de taal van de politiek in de vroegmoderne tijd.
Taal is cruciaal voor degenen die willen lezen – en ook voor degenen die het bij tellen willen houden.

Margit van der Steen, Onderzoekschool Politieke Geschiedenis

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.