Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#recht
#kolonialisme
#archieven
#Tweede Wereldoorlog
#slavernij
#Gender
Gepubliceerd op 28-09-2016

Interview met Heineken Young Scientist Award-winnaar Karwan Fatah-Black

Vandaag krijgt Karwan Fatah-Black de Heineken Young Scientist Award voor de Historische Wetenschappen uitgereikt. Hij krijgt deze prijs voor zijn onderzoek naar formele en informele trans-Atlantische handel van Nederland rond de Gouden Eeuw, in het bijzonder de slavenhandel. Daarnaast speelt zijn bijdrage aan maatschappelijke discussies een grote rol: zo geeft hij publiekslezingen, treedt hij op in de media en leidt hij een kennisquiz op het Keti Koti festival.

De publieke aandacht maakt dat er meer belangstelling is voor het academische werk van Fatah-Black. “Toch ben ik voorzichtig met mijn publieke rol. Ik vind een heleboel dingen maar het zou zonde zijn als mijn academische werk met mijn mening over andere onderwerpen wordt verward.” Hij stelt dat de geesteswetenschappen het debat dienen. “Neem bijvoorbeeld de discussie over racisme: mensen willen weten hoe het zit en het is de taak van de historicus om met nieuw en echt onderzoek te komen.” Toch moet de publieke discussie niet leidend zijn: zijn huidige onderzoek naar stadsslavernij was geen thema in het publieke debat. Het blijkt nu wel dat dit onderzoek beantwoordt aan een vraag waarvan mensen niet wisten dat ze die hadden. “Twitter en de krant vertellen niet wat onderzoeksprioriteiten moeten zijn, het is belangrijk om autonoom onderzoek te blijven doen.”

Publieke discussie
“In mijn rol als quizmaster op het Keti Koti festival ben ik op een hele andere manier met geschiedenis bezig. Veel mensen hebben een mening over het slavernijverleden, als historicus kan ik bijdragen aan feitenkennis over hoe het verleden heeft gewerkt en hoe dat doorwerkt. Er wordt zoveel misbruik gemaakt van de geschiedenis, het is de taak van de historicus om het publieke debat te voeden met feiten.”

Dat doet @FatahBlack ook op twitter, bijvoorbeeld wanneer Mark Rutte – nota bene zelf historicus – tijdens Zomergasten zegt dat men slavernij ‘in de context van de tijd moet zien’. “Ik erger me eraan dat dit mantra in discussies over slavernij telkens wordt herhaald. Alsof het in de context van die tijd helemaal prima was! Gerard van Loon schreef in de jaren veertig van de achttiende eeuw over de afschaffing van slavernij in het middeleeuwse Holland. Je kan dat lezen als een model voor de afschaffing van slavernij in zijn eigen tijd. Dat het vervolgens nog 120 jaar duurde voor het afgeschaft werd, betekent niet dat het nog bedacht moest worden. In de achttiende eeuw gingen er al abolitionistische stemmen op maar de nadruk wordt nu gelegd op ‘je moet het in de context van de tijd zien en zo dachten ze nu eenmaal’.”

Tekenend is ook de tweet over de ontmaskering van Fasseur en lakeiengedrag van hedendaagse historici. Volgens Fatah-Black is het vast blijven houden aan het contextmantra in de discussie rond slavernij ook een voorbeeld van lakeiengedrag: “historici zijn vaak dienend aan bestaande verhoudingen. Dat zie je bij iemand als Fasseur die onderzoek naar geweld in Indonesië tegen kon houden. Mensen als Fasseur en Emmer hadden veel te zeggen, maar het is naïef om te denken dat historici tegenwoordig niet ook dergelijk lakeiengedrag vertonen.”

Geschiedenis in de toekomst
“Als ik minder optimistisch ben, zie ik dat de nationalistische kaders van het vakgebied dominant blijven en dat we daardoor een beperkte geschiedschrijving houden. Mensen zien de spanning tussen het globale en het lokale als een teken dat de natiestaat verdwijnt. Dat is niet zo. In de huidige ronde van globalisering zijn natiestaten de drijvende kracht. Voor sommige landen is dat goed, voor anderen minder. Nederland vaart er wel bij. De nationalistische kaders van het vakgebied zie je terug in de canon die zelfs gebruikt wordt in het geschiedenisonderwijs. Het canon-project is een uiting van methodologisch nationalisme, dat moet je niet willen. Een canon staat haaks op het idee dat de geschiedenis een discussie zonder eind is.”

Fatah-Black ziet dat veel historici meer naar buiten gericht en internationaal georiënteerd zijn. “Het is een wereld van verschil met een aantal jaar geleden. Ik zie de dynamiek bij de projectgroepen die gezamenlijk aan onderwerpen werken. Mensen met een romantisch beeld van de historicus in zijn werkkamer tussen de boeken vinden dat niets, maar ik geloof dat dynamiek en innovatie voortkomen uit samenwerking.”


Foto: Jussi Puikkonen/KNAW

Ook De Groene Amsterdammer en NRC gingen in gesprek met Karwan Fatah-Black.

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.