Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 22-06-2015
Door Anne-Marie Mreijen
Anne-Marie Mreijen

Ondernemen in geschiedenis

De biografie lijkt bij uitstek geschikt te zijn voor een breed lezerspubliek. Biografisch onderzoek kent bovendien blijkbaar een zodanig grote populariteit dat mensen er graag in investeren. De fundraisingsparty voor het vervolg van het biografische project 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis door historica Els Kloek (2 juni jl.) was voor mij aanleiding verder na te denken over hoe geschiedenis ‘in de markt gezet’ wordt. Dat mag dan in de huidige discussie over rendementsdenken een gevaarlijke uitdrukking zijn, het is  juist in tijden van bezuinigingen voor geesteswetenschappers een belangrijke taak om het wezenlijke belang van geschiedenis, literatuur en kunst voor het voetlicht te brengen.  Voor biografisch onderzoek in het bijzonder geldt dat de drijfveren en keuzes van individuen bij de lezer een gevoel van herkenning kunnen oproepen of juist inzicht in ‘de ander’ geven.

1001 vrouwen

Het boek 1001 vrouwen dat Els Kloek, ‘onderneemster in geschiedenis’,  in 2013 publiceerde als spin-off van de website www.vrouwenlexicon.nl was een groot succes. Dat kwam mede door de grootscheepse crowdfund campagne die eraan voorafging om het boek met biografische portretten van vrouwen die op de een of andere manier een belangrijke rol hebben gespeeld in de Nederlandse geschiedenis te realiseren. De actie leverde niet alleen veel geld op, maar ook naamsbekendheid en sympathie voor het project. Door een vrouw te ‘adopteren’ konden mensen op verschillende manieren en met verschillende budgetten bijdragen aan de totstandkoming van het boek. Doel was het maken van een wetenschappelijk werk voor een groot publiek, mooi vormgegeven door de internationaal befaamde (boek)ontwerpster Irma Boom.

Fundraising party
Nu moet er een vervolg komen van het project: een boek met biografische portretten van 1001 vrouwen uit de twintigste eeuw. Opnieuw worden crowdfunders gezocht om mogelijk te maken dat het boek in 2017 verschijnt. Een fundraising party op 2 juni in de Rode Hoed vormde de aftrap voor de nieuwe campagne. Op moment van schrijven staat de teller alweer op €14.531, bijna twintig procent van het benodigde bedrag. Om een indruk te krijgen van de kosten van een project met een dergelijke omvang: het maken van één lemma kost gemiddeld ongeveer €500, zo lichtte Els Kloek toe tijdens de start van de fundraising. De kosten zitten in een bescheiden honorarium voor de auteurs, redactiewerk, rechten voor het gebruik van beeldmateriaal en uiteindelijk het boek zelf (ontwerp, drukker etc). Dat roept de vraag op hoe je mensen overhaalt om crowdfunder te zijn, met andere woorden: hoe verkoop je geschiedenis?

Als we er voor het gemak vanuit gaan dat ook het tweede deel van 1001-vrouwen een succes wordt, dan zijn de ingrediënten voor dat succes uit de aftrap van de crowdfundingscampagne en de voorbereiding daarvan te herleiden:

  • Kwaliteit: het project moet uiteraard inhoudelijk sterk in elkaar zitten. Goed wetenschappelijk onderzoek kost geld en mensen zijn bereid te betalen voor kwaliteit. Zo werkt dat in de journalistiek ook goed zoals het voorbeeld van De Correspondent laat zien.
  • Naamsbekendheid: het helpt als je zelf al een zekere reputatie hebt, publicaties op je naam hebt staan en over het onvermijdelijke netwerk beschikt. Van de boeken waar ik zelf aan heb meegewerkt als zelfstandig onderzoeker (het boek Jodenjacht en De jacht op het verzet) waren vermoedelijk niet zo veel exemplaren verkocht zonder de bekendheid en reputatie van projectleider en eindredacteur Ad van Liempt.
  • Buzz: Creëer zoveel mogelijk aandacht voor je project: maak een gelikte website, gebruik de social media, zorg voor mond-op-mond reclame, stuur nieuwsbrieven over de voortgang.
  • Locatie: Kies een mooie locatie voor een officieel moment en maak er een feestje van met muziek en optredens. Laat daarbij prominenten een belangrijke rol spelen om de inhoud beter voor het voetlicht te brengen. Els Kloek wist voor haar project zowel mensen uit de wetenschap en bedrijfsleven als  uit de media en entertainment business te strikken. Zo kwamen onder meer de nieuwe president van de KNAW José van Dijck, DJ Isis, presentatrices Hadassah de Boer, Dione de Graaff en schrijfster Niña Weijers iets vertellen over een voor hen inspirerende vrouw met de reden waarom zij die adopteerden.
  • De rol van de mecenas: maak onderscheid in verschillende categorieën van investeerders: het 1001-vrouwen project heeft verschillende pakketten samengesteld: niet alleen voor particulieren, maar ook voor bedrijven en instellingen moet het interessant zijn geld in het project te stoppen. Zo heeft de VARA in het 1001-vrouwen project dienstbode Neeltje Lokerse geadopteerd, is tijdschrift Opzij de sponsor van Wim Hora Adema als oprichtster van het blad en fungeert de Vereniging voor Gendergeschiedenis als adoptiemoeder voor Willemijn Posthumus-van der Goot.
  • Schakel je vrienden en familie in: het persoonlijke netwerk van Els en haar echtgenoot adopteerde een voltallige rubriek uit het boek, te weten de categorie ‘avontuur en sensatie’.
     

Dit mogelijke recept voor succes raakt echter eveneens aan een ander thema. Er bestaat een kloof tussen historisch onderzoek dat voor veel mensen toegankelijk en herkenbaar is en waarbij het publiek zelf dus ook een belangrijke rol kan spelen bij de totstandkoming ervan en historisch onderzoek dat over het algemeen eerder gefinancierd wordt met bijvoorbeeld NWO-gelden dan wel Europese subsidies. Welke plek neemt dan de publieksgeschiedenis met de biografie als belangrijk onderdeel ervan binnen de geschiedwetenschap in? Dat lijkt me onderwerp voor een volgend blog.

Anne-Marie Mreijen
Anne-Marie Mreijen is politiek historicus. Zij specialiseert zich in twintigste eeuwse politieke geschiedenis en life writing. In februari 2018 verschijnt haar proefschrift De rode jonker. De eeuw van Marinus van der Goes van Naters (1900-2005) bij uitgeverij Boom. Vanuit haar functie als managing editor van BMGN – Low Countries Historical Review houdt zij zich niet alleen bezig met de dagelijkse gang van zaken op het redactiebureau, maar ook met de ontwikkelingen en veranderingen in wetenschappelijk publiceren en wetenschapscommunicatie zoals open access/open science.
Alle artikelen van Anne-Marie Mreijen
Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.