Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 14-03-2012

Online database verenigingen: een goede onderzoeks-tool

Dankzij de onlangs op historici.nl gepubliceerde database ‘Erkende verenigingen’ kan de geschiedenis van het verenigingsleven in Nederlands nu beter worden bestudeerd. In de periode 1855-1903 verkregen bijna negenduizend verenigingen een dergelijke erkenning. Die zijn alle opgenomen in de database die onder leiding van Hans Smits en later Milja van Tielhof in het kader van het onderzoeksprogramma Verenigingen in de negentiende eeuw is opgesteld.

De keuze voor 1903 als einddatum is ingegeven door het feit dat statuten van nieuwe erkende verenigingen sindsdien in een afzonderlijke bijlage van de Staatscourant worden gepubliceerd en dus makkelijker te vinden zijn. Afgezien van dit technische aspect is 1903 echter bepaald geen logische einddatum. Juist het onderzoek naar de enorme expansie van het verenigingsleven in de periode 1880-1914 is immers gebaat bij kwantitatieve analyses. Het is dan ook te hopen dat de bestaande database de komende jaren verder zal worden aangevuld.
 

Het onderzoek naar verenigingsgeschiedenis kan toch enorm profiteren van deze nieuwe databank. In de eerste plaats kan die gebruikt worden als naslagwerk voor wie meer wil weten over een specifieke vereniging die in deze periode is opgericht. Dankzij de gemakkelijk te bedienen zoekfunctie kan per vereniging snel worden nagegaan wanneer ze is opgericht, in welke editie van de Staatscourant haar statuten zijn gepubliceerd en in welke stad ze actief was. Per treffer is bovendien al een korte beschrijving van de doelstelling weergegeven. Ten tweede kunnen op basis van deze verzameling al eerste kwantitatieve inzichten worden gewonnen. Doordat alle gegevens te downloaden zijn, kan iedere onderzoeker op basis van de verzamelde gegevens zelf statistieken per stad of provincie en per jaar genereren. 

Dankzij de mogelijkheid het hele bestand te downloaden kunnen onderzoekers de gegevens ook naar eigen behoefte verder bewerken en aanvullen. Daarin zou wel eens zijn grootste kracht kunnen liggen: door bijvoorbeeld ledentallen aan te vullen, de verenigingen op basis van doeleinden te classificeren of verbanden tussen verschillende verenigingen te registreren kan het onderzoek nog aan scherpte winnen. Een goed begin is het halve werk: Door de mogelijkheden van deze database te benutten, hem verder aan te vullen en daarnaast de eigentijdse visies op deze verenigingen te onderzoeken, kunnen historici het onderzoek naar de civil society in de tweede helft van de lange negentiende eeuw naar een hoger plan tillen.

 
Peter van Dam, Universiteit van Amsterdam
Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.