Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#recht
#kolonialisme
#archieven
#Tweede Wereldoorlog
#slavernij
#Gender
Gepubliceerd op 23-04-2018

Vereniging voor Gendergeschiedenis op de barricades voor viering 100 jaar vrouwenkiesrecht

Laten we beginnen met het slechte nieuws: een gelijkwaardig herdenkingsprogramma van honderd jaar algemeen kiesrecht – passief én actief mannen- én vrouwenkiesrecht – komt nog altijd niet van de grond. Het goede nieuws: tijdens de Gendergeschiedenisdag besloten leden en sympathisanten van de Vereniging voor Gendergeschiedenis (VVG) er samen de barricades voor op te gaan. Net als honderd jaar geleden blijkt activisme nodig voor gelijkheid als het gaat om mannen- en vrouwenkiesrecht.

Irene Geerts

Bomvol was de grote zaal van Atria, het kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis in Amsterdam tijdens de tweede Gendergeschiedenisdag op vrijdagmiddag 13 april. De organisatie leek er zelf van onder de indruk dat zo’n groot deel van de mensen die het evenement geliket hadden op Facebook ook daadwerkelijk was gekomen. Vorig jaar trok de eerste Gendergeschiedenisdag, gehouden om meer mensen naar de jaarlijkse ledenbijeenkomst van de Vereniging voor Gendergeschiedenis te trekken, al een enthousiast publiek dat zich maar al te graag liet meevoeren door de meeslepende onderzoeksverhalen van Elisabeth Leijnse, schrijfster van de roemruchte dubbelbiografie Cécile en Elsa, strijdbare freules. Dit jaar viel niet alleen op dat het publiek nog talrijker was, maar ook heel gevarieerd in leeftijd. De oudere en de nieuwe generatie ontmoetten elkaar rond het thema honderd jaar vrouwenkiesrecht en dat leverde een stimulerende sfeer op.

Handelingsonbekwaam maar wel volksvertegenwoordiger
Dat begon al met de presentatie van zeer vernieuwend onderzoek door historica Margit van der Steen, tevens voorzitter van de Vereniging voor Gendergeschiedenis. Zij doet biografisch onderzoek naar 97 vrouwen die in 1919 – toen dit dus voor het eerst mogelijk was – werden gekozen in gemeenteraden door het hele land. Dat leidt nu al tot opmerkelijke conclusies. In een tijd dat vrouwen volgens de wet nog handelingsonbekwaam waren – wat pas in 1956 zou veranderen! – en steeds meer te maken kregen met beroepsverboden wanneer zij trouwden dan wel hun eerste kind kregen, leek het bekleden van een functie als gemeenteraadslid, wethouder of loco-burgemeester haast onmogelijk. Desondanks blijkt uit het onderzoek van Van der Steen dat het merendeel van de vrouwen die in 1919 werden gekozen getrouwd was en kinderen had.

Grensverleggend biografisch onderzoek
Dat bracht werkelijk een nieuw geluid met zich mee in de raden. Deze vrouwen zetten onderwerpen op de agenda als betere kraamzorg, consultatiebureaus en onderwijs voor meisjes – onderwerpen waar geen man ooit op had aangedrongen. Grensverleggend onderzoek, reageerde Mieke Aerts, hoogleraar moderne politieke geschiedenis van Nederland aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Tot nu toe is er vooral onderzoek gedaan naar vrouwen in de Haagse politiek. Dat toont een heel ander beeld: van ongehuwde vrouwen, weduwen, moeders die geen kinderen meer thuis hadden. Het is interessant om te zien hoe de lokale en de landelijke politiek zich op dit vlak tot elkaar verhouden.’

Acht pitches (hier met VVG-voorzitter Van der Steen) brachten allerlei initiatieven op het gebied van gendergeschiedenis voor het voetlicht (foto Ellen Boonstra-de Jong).

Heftige reacties
De betekenis van honderd jaar vrouwenkiesrecht stond ook centraal in de presentatie van Christa van Zeggeren van ProDemos. Zij doet onderzoek naar Suze Groeneweg, in 1918 de eerste vrouw die in de Tweede Kamer gekozen werd, in het kader van de tentoonstelling die dit ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’ organiseert in het kader van de viering. Net als uit het onderzoek van Van der Steen bleek uit het materiaal van Van Zeggeren hoe de eerste keer dat een vrouw gekozen werd in een vertegenwoordigende positie aanleiding was voor heftige reacties – positief en negatief – in de media.

Koning van alle Nederlanders
Mineke Bosch, hoogleraar moderne geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen, begon de laatste presentatie rond honderd jaar vrouwenkiesrecht met het slechte nieuws: nog altijd is er gedoe rond een nationaal herdenkingsprogramma en lopen initiatieven stuk op een gebrek aan samenwerking en toegang tot geld. Zij memoreerde het plan dat door Kamervoorzitter Khadija Arib en koning Willem Alexander himself – naar haar mening zeer terecht – was geblokkeerd: om eind 2017 het herdenkingsjaar te beginnen, terwijl in 1917 nog slechts algemeen kiesrecht voor mannen was gerealiseerd. ‘Ik ben koning van alle Nederlanders,’ moet Zijne Majesteit op dit voorstel hebben gezegd. Bosch verhaalde van hoe de plannen die ze ontwikkelde met collega-historica Dineke Stam steeds weer positief worden ontvangen, maar vastlopen op gebrek aan financiering. Als de tentoonstelling die ze momenteel voorbereiden met het Groninger Museum ook weer uitloopt op een teleurstelling, ziet ze als laatste mogelijkheid een expositie in eigen beheer, gefinancierd uit crowdfunding.

In actie voor een inclusieve viering
Bosch’ presentatie vormde de opmaat voor een bredere oproep om in actie te komen voor een inclusieve viering van honderd jaar vrouwenkiesrecht. Verschillende aanwezigen bleken al bezig met lokale initiatieven. Van der Steen riep vrijwilligers die een coördinerende rol zouden willen vervullen op om zich te melden, en had er een theepauze later al vier. En tijdens het tweede deel van het programma, acht pitches van oudgedienden en jonge honden over allerlei initiatieven op het gebied van gendergeschiedenis, werd het vuur nog verder aangewakkerd. Voor gendergelijkheid als het gaat om kiesrecht blijkt activisme nu nog even nodig als honderd jaar geleden.

Wie zich wil inzetten voor de viering van honderd jaar vrouwenkiesrecht of dat al doet en zich wil aansluiten bij het coördinatiepunt van de VVG, kan mailen naar Lonneke Geerlings via a.j.m.geerlings@vu.nl

Irene Geerts is redactielid van Historica, tijdschrift voor gendergeschiedenis en promovendus geschiedenis aan de Open Universiteit.

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.