Vernieuwde site. Lees meer...
Historici.nl





#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#recht
#erfgoed
#kolonialisme
#slavernij
#archieven
#Tweede Wereldoorlog

Symposium ‘Verbinden van maritieme data’

Sinds kort vindt binnen de Nederlandse maritieme geschiedenis een debat plaats over onderzoeksmethodes en –vragen. IISG-onderzoeker Matthias van Rossum stelde in een ‘maritiem manifest’ in het Tijdschrift voor Zeegeschiedenis dat Nederlandse maritiem historici intensiever gebruik moeten maken van maritieme datasets. Zijn opvatting dat de maritieme geschiedbeoefening in Nederland verzand is in deelstudies en daardoor weinig aansluiting vindt bij het populaire global history werd echter tegengesproken door emeritus hoogleraar Zeegeschiedenis Henk den Heijer, die eveneens in het Tijdschrift voor Zeegeschiedenis bepleitte dat dergelijke deelstudies noodzakelijke bouwstenen vormen om antwoorden op grote vragen te kunnen geven.

Het op 24 november in Leiden gehouden symposium ‘Verbinden van maritieme data’ sloot op deze discussie goed aan. Het symposium werd georganiseerd door het Maritiem Portal, een overkoepelend samenwerkingsverband van maritiem-historische instellingen dat twee doelen heeft: ten eerste het samenbrengen en delen van informatie over maritiem-historische lezingen, tentoonstellingen, publicaties en collecties, en ten tweede de (online) publicatie van de Nieuwe Maritieme Geschiedenis van Nederland, die de Maritieme Geschiedenis der Nederlanden uit 1976 moet gaan vervangen.

Anita van Dissel (Universiteit Leiden en Maritiem Portal) leidde het symposium in. Zij gaf een hoopgevend beeld van de ontwikkelingen rond het Maritiem Portal: het aantal instellingen dat zich aan het portal lieert neemt nog steeds toe en ook het aantal bezoekers op de website laat een stijgende lijn zien. Na Van Dissels inleiding kwamen de twee hoofdthema’s van het symposium aan bod, namelijk hoe maritiem-historische instellingen ervoor kunnen zorgen dat zij hun collecties op een efficiënte en toegankelijke manier openbaar maken, en daarnaast hoe onderzoekers gebruik kunnen maken van de mogelijkheden die het delen van zulke informatie biedt.

Wilbert Helmus (Netwerk Digitaal Erfgoed) gaf tijdens zijn lezing aan hoe nuttig het is als instellingen volgens dezelfde richtlijnen werken, zodat verschillende netwerken aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Volgens hem gaat het er niet om dat zo veel mogelijk data op één plek aan te bieden, maar dat verschillende soorten data van verschillende instellingen aan elkaar gekoppeld worden. Kees Hendriks (Zuiderzeemuseum) betoogde als ervaringsdeskundige met betrekking tot het online brengen van museumcollecties hetzelfde. Hij noemde dat vooral de standaardisering van terminologie bij het delen van informatie cruciaal is. Sebastiaan Derks beschreef in zijn duo-presentatie met Jelle van Lottum (beiden Huygens ING) voorts de uitdagingen die hij bij linked open data-projecten tegenkomt, zoals privacywetgeving en het aangeven van de herkomst van data. Van Lottum gaf daarnaast aan dat datasets door hun verscheidenheid aan bronnen en verscheidenheid aan doelgroepen (bijvoorbeeld de erfgoedsector, academisch onderzoek en het brede publiek) verschillende verwachtingen en verschillende vragen aan het materiaal opleveren.

Het tweede thema werd door Maaike Napolitano (Koninklijke Bibliotheek) en Jan Willem Veluwenkamp (Rijksuniversiteit Groningen) aan het voetlicht gebracht. Napolitano is dienstcoördinator van Delpher, de zoekmachine van de Koninklijke Bibliotheek, en maakte het publiek duidelijk dat de vier hoofdcollecties waaruit Delpher bestaat aan vier criteria voldoen: de gepresenteerde data is historisch, gedigitaliseerd, tekstueel en full-text doorzoekbaar. Bovendien vertelde ze dat Delpher in de toekomst eveneens op locatie en soort collectie doorzoekbaar zal worden.

Veluwenkamp besprak de onderzoeksmogelijkheden die de Sonttolregisters-online bieden. Deze dataset bestaat uit gedigitaliseerde Deense tolboeken, die de geheven belasting over schepen die tussen 1497 en 1857 door de zeestraat de Sont voeren weergeven. Van maar liefst 1,8 miljoen doorvaarten zijn onder meer gegevens als schipper, thuishaven, bestemming, hoogte van de tol en de lading bekend, waardoor de registers onder meer onderzoek naar goederenstromen, productie, consumptie, en maritieme gemeenschappen mogelijk maken. Dat deze dataset internationaal gewaardeerd wordt, blijkt uit de woorden die een Japanse historicus aan Veluwenkamp richtte: hij vond de registers ‘more exciting than pornography’. Veluwenkamps referaat maakte daarnaast duidelijk dat samenwerking tot grote resultaten kan leiden, aangezien zijn project een samenwerking tussen het Deense Nationaal Archief, Tresoar, de Rijksuniversiteit Groningen, de Universiteit Leipzig en de Fryske Akademy is.

Al met al bracht het symposium de moeilijkheden en mogelijkheden die het verbinden van data met zich meebrengen duidelijk aan het voetlicht. Bovendien bleek uit de achtergronden van de verschillende sprekers en aanwezigen dat het Maritiem Portal zelfs vóór voltooiing verbroederend werkt.

–           Tico Onderwater

 

 

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.