Historici.nl





#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#recht
#erfgoed
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#archieven
#slavernij

Vakbondsverhalen: lessen uit het verleden voor de toekomst van de vakbeweging

De vakbeweging staat al tientallen jaren onder druk in Nederland, net als in de rest van de westerse wereld. Het aantal leden loopt gestaag terug, en de vakbonden zien niet alleen op de werkvloer, maar ook in de landelijke politiek hun invloed afnemen. Tegelijkertijd heeft de vakbeweging last van een negatief imago van belangenbehartiger van een achterban van vooral oudere mannen in vaste banen met ‘goudomrande’ arbeidsvoorwaarden, die zich vooral zorgen maken over de waardevastheid van hun eigen pensioen. En dat terwijl het aandeel van de flexbanen, nul-uren contracten, zzp’ers, en andere onzekere, precaire arbeidsverhoudingen in Nederland een van de hoogste in West-Europa is geworden, en een groeiende groep werkenden zich niet meer vertegenwoordigd voelt. Het leidt tot een groeiende tweedeling op de arbeidsmarkt, die ook de vakbeweging niet heeft weten tegen te houden.

Dit beeld van de vakbeweging kwam dinsdagavond 23 januari uitgebreid aan bod op de bijeenkomst “Vakbondsverhalen. Van verleden naar het heden: wat is de toekomst voor de vakbeweging in Nederland?”, georganiseerd door het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG), samen met Pakhuis de Zwijger, in het kader van het programma ‘Toekomst van werk’ (hier is een videoregistratie van de avond). Het was alweer de zeventiende bijeenkomst in een serie waarin de trends, de praktijk en de toekomst van werk(gelegenheid) worden besproken. Het IISG draagt daaraan onderzoeksresultaten en deskundigheid bij op het gebied van de geschiedenis van werk en arbeidsverhoudingen.

Directe aanleiding voor deze bijeenkomst was de lancering van de website vakbondsverhalen.nl. Deze website is gemaakt op initiatief van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) en de Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV), met steun en medewerking van de Vakbondshistorische Vereniging (VHV). Doel is bij te dragen aan het historisch bewustzijn van (kader)leden en het brede publiek over de Nederlandse vakbeweging. Het achterliggende idee is dat het erfgoed en de geschiedenis van de Nederlandse vakbeweging kunnen worden gebruikt door iedereen binnen en buiten de hedendaagse vakbeweging om we van te leren en een gemeenschappelijke identiteit te bevorderen. Om dit doel te bereiken zijn vijftig toegankelijke en boeiende verhalen uit de rijke geschiedenis van de Nederlandse vakbeweging samengesteld. Hierbij is gebruik gemaakt van geschreven tekst, maar ook zijn animatiefilms gemaakt, personen uit de recente geschiedenis geïnterviewd en is een breed pallet aan illustraties op de site geplaatst. Daarnaast zijn drie podcasts opgenomen met betrokkenen uit de vakbondsgeschiedenis en vakbondshistorici. Het is een website voor iedereen die zich weleens afvraagt wat die vakbeweging allemaal heeft betekend voor de Nederlandse werknemer en waarvoor een vakbond nu eigenlijk nog nodig is.

FNV-vicevoorzitter Kitty Jong knipt het symbolische lint door bij de lancering van de website vakbondsverhalen.nl. Vlnr: Machteld Maris, Henk Wals, Kitty Jong, Bahram Sadeghi en Susan Leclercq.

De hoofdmoot van de avond was een discussie over de vraag waar het naar toe moet met de vakbeweging en hoe de geschiedenis ons daarbij zou kunnen helpen. Historicus en specialist vakbonds- en stakingsgeschiedenis Sjaak van der Velden gaf in een onderhoudend interview met moderator Bahram Sadeghi een overzichtelijk geschiedenisles over het ontstaan, de rol en het belang van de vakbeweging in de Nederlandse samenleving van de negentiende eeuw tot nu. In haar gesproken column liet Sheila Sitalsing vervolgens horen waarom zij al jaren een toonaangevende opinion leader is op het gebied van arbeidsmarkt, economie en politiek. Ze schetste hoe haar ideale vakbond eruit zou zien: inclusief voor alle werkenden in vaste en tijdelijke loondienst en zelfstandigen van allerlei pluimage. Nadat Kitty Jong, de kersverse vicevoorzitter van de FNV, had toegelicht hoe de grootste vakcentrale van Nederland antwoorden probeert te vinden op de vele uitdagingen, volgde een interessante paneldiscussie, met, behalve Kitty Jong, als deelnemers Irene Hemelaar (zzp-er en medewerker FNV-kaderacademie) en Menno Tamminga (NRC-redacteur en auteur van De vuist van de vakbeweging, waarin hij de rol van de FNV van 1997 tot heden analyseert). De panelleden waren het er in ieder geval over eens dat de FNV – met bijna 1,1 miljoen leden nog altijd na de ANWB de grootste maatschappelijke organisatie van Nederland – samen met andere vakbonden en maatschappelijke organisaties een belangrijke rol heeft te vervullen: niet alleen in het behartigen van de belangen van werkenden in allerlei verschillende arbeidsverhoudingen, maar vooral ook in het keren van de groeiende ongelijkheid. Hoe de vakbeweging die rol beter zou kunnen vervullen dan zij nu doet ­– polderen of folderen, overleg of actievoeren, hoe de belangenbehartiging te combineren van vaste en flexibele werknemers, van jong en oud, van vrouwen en mannen, wit en zwart – daarover was veel minder eenstemmigheid. Of er antwoorden op die uiteenlopende vragen te vinden zijn door het verleden te bestuderen werd deze avond niet direct duidelijk. Maar om daar zelf achter te komen is er in ieder geval nu een goede website: vakbondsverhalen.nl.

– Aad Blok

De effecten van tijdelijke migratie
Door Susan Leclercq
What’s Up With Flex
Door Bram van den Hout
De Nacht Is Jong – de historici van de toekomst
Door Florine Weekenstroo
Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.