Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#archieven
#kolonialisme
#recht
#Tweede Wereldoorlog
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
Gepubliceerd op 03-07-2014

Verslag: Een Digital Battle in Den Haag – Benelux 2014

Op 12 en 13 Juni 2014 waren het Huygens Instituut ING en de Koninklijke Bibliotheek  gastheren van de eerste Benelux Digital Humanities conferentie, een initiatief dat jaarlijks herhaald zal worden afwisselend in Nederland, België en Luxemburg. De conferentie is het kleinere broertje van de Digital Humanities conferentie, een tweejaarlijks mega-evenement dat in wisselende Europese steden gehouden wordt. Doel van de Benelux-editie is om op kleine schaal ‘the state of the art’ van Digital Humanities door te nemen.


(Foto: Jacqueline van der Kort, Koninklijke Bibliotheek)

Het programma en de spetterende key-note van Digital Humanities celebrity Melissa Terras maakten duidelijk dat het verschijnsel Digital Humanities zich niet aan grenzen lijkt te houden, zeker niet die van de Benelux.  Anders dan je zou verwachten van een discipline met zoveel focus op de tekstuele, visuele en auditieve componenten van taal en cultureel erfgoed, waren de presentaties niet in het Frans, Nederlands en Duits, maar allemaal in het Engels. Dat hangt samen met de pioniersrol van computerwetenschappers die altijd al in het Engels communiceerden, met de Angelsaksiche dominantie in het veld van Digital Humanities, maar ook met het principe van ‘inclusiveness’, een taal kiezen die alle aanwezigen begrijpen.

Het principe van inclusiveness werd ook weerspiegeld in de variatie die het programma bood. De toepassing van technologie in geesteswetenschappelijk onderzoek beperkt zich zeker niet tot het vereenvoudigen en versnellen van het zoeken naar en analyseren van bronnen. De projecten en papers behandelden de verschillende inhoudelijke en technische dimensies van  het onderzoeksproces. Er waren veel presentaties over het vindbaar maken van bronnen, waarbij archieven van verschillende plekken online zijn samengebracht. Voorbeelden hiervan zijn projecten als Digital Dutch East India Company Linguistic Archive en RemBench.


(Foto: Jacqueline van der Kort, Koninklijke Bibliotheek)

Een ander soort digital tool is nodig voor de stap die volgt op het vindbaar maken van bronnen: het ondersteunen van de analyse van een corpus, zoals de mogelijkheid een verband te leggen tussen macro-ontwikkelingen op de arbeidsmarkt  en het volgen van een individuele loopbaan. Maar om deze toepassingen duurzaam en handzaam te maken zijn ook afspraken nodig over credits voor dit soort werk, copyright voor hergebruik, of standaarden voor de vindbaarheid.

Anders dan bij een traditionele historische, letterkundige of taalkundige conferentie zie je bij DH, net als in de exacte wetenschappen, groepen die aan een onderwerp werken: de bibliothecaris, archivaris en informatiedeskundige aan de aanbodkant en de ICT-onderzoeker en programmeur aan de bouwkant; het gaat dus om teamwerk. Hoewel Digital Humanities lange tijd vooral een tekstuele aangelegenheid is geweest die vooral bij historici die met een corpus of met een soort bron werken aanslaat, was in het programma duidelijk dat beeld en geluid steeds vaker in het vizier komen. Digital Humanities zal dan ook voor de contemporaine geschiedenis een belangrijkere rol gaan vervullen.


(Foto: Jacqueline van der Kort, Koninklijke Bibliotheek)

De kennisfilosofische en pedagogische  aspecten van DH kwamen ook aan bod,  als ook de aanmaning dat Digital Humanities zich nog te weinig manifesteert in de contemporaine geschiedenis. Wat ook specifiek is voor de wereld van Digital Humanities is dat ook een poging om iets te ontdekken die niet helemaal gelukt is een bepaalde waarde vertegenwoordigd en op een conferentie gepresenteerd kan worden. Historici hoeven niet aan te komen met hun ‘broddellapje’ , maar om met ICT-onderzoekers te kunnen samenwerken, moeten ze wel kunnen begrijpen dat ICT- op academisch niveau vooral exploreren van mogelijkheden is en niet meer dan een ‘proof of concept’ kan opleveren. De mankracht en tijd ontbreekt om een systeem helemaal door te ontwikkelen tot het perfect werkt, dat is meer iets voor een commerciële partij.  Dat dit begrip is er wel binnen de DH gemeenschap werd duidelijk tijdens het slotdebat. Ondanks verwoede pogingen om met het mes op tafel de discussie aan te gaan, traden panel en publiek elkaar welwillend tegemoet. Dit is niet altijd het geval, zie bij voorbeeld het Special Issue over Digital History van BMGN van afgelopen jaar.

Stef Scagliola (Erasmus Studio – Erasmus Universiteit Rotterdam)

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.