Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#erfgoed
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 30-01-2017

Verslag Learning Histories for Sustainable Societies

Op 19 en 20 januari 2017 vond in Groningen onder organisatie van de Rijksuniversiteit het eerste internationale congres over leergeschiedenis plaats, getiteld Learning Histories for Sustainable Societies. Uitgangspunt van het congres was de idee dat duurzame organisaties noodzakelijk zijn om duurzame samenlevingen te creëren. Vanuit dit perspectief werd met name naar de methode van de leergeschiedenis gekeken: hoe kan reflectie op het verleden bijdragen aan de duurzaamheid van organisaties? De relevantie van die vraag bleek uit de grote opkomst: nooit eerder werden een groot aantal verschillende experts op het gebied van leergeschiedenis vanuit zowel de theorie als de praktijk, samengebracht om deze methode te bespreken.

Leergeschiedenis is een internationaal erkende methode die change management en action research combineert vanuit een sterk historische inslag. Leerhistorici onderzoeken organisaties om onzichtbare patronen in de tijd bloot te leggen. Daarbij maken ze gebruik van geschreven bronnen en interviews, om uiteindelijk het resultaat te gieten in een stevig narratief dat aan de organisatie gepresenteerd wordt. Het narratief toont met name leerstoornissen in organisaties met het doel om ze te leren léren. Met die historische insteek onderscheidt het zich van andere verandermethodes.

Organisator Rik Peters opent het congres

Leergeschiedenis
Op het congres nam de zogeheten “Groningse School” een prominente plaats in. Niet alleen is zij leidend in Nederland, maar ook, bleek uit het verhaal, onderscheidt zij zich op vele punten van de MIT University waar de grondslag voor leergeschiedenis is gelegd. Deze lezing vormde een solide startpunt van het congres om de huidige stand van zaken te bekijken, de verschillende invalshoeken te bediscussiëren, alsook de visies voor de toekomst van de leergeschiedenis te bespreken.

Grondleggers van de methode leergeschiedenis George Roth en Art Kleiner spraken allebei over het ontstaan van de methode in de jaren 90, het belang van het historisch onderzoek en het narratief, en de mogelijkheden om organisaties door middel van leergeschiedenissen te veranderen. Hilary Bradbury en Margaret Gearty, twee van de meest vooraanstaande onderzoekers op het gebied van action research, lieten aan de hand van praktische voorbeelden zien hoe leergeschiedenissen aan actionable knowledge kunnen bijdragen.

Vanuit de algemene consensus dat leren van het verleden van groot belang is voor lerende organisaties, hanteerden de sprekers duidelijk verschillende perspectieven op de functie van de leergeschiedenis. Een van de nieuwste perspectieven is de sterke nadruk op relationele ruimte, emoties en de ruimte om het “zelf” van mensen in een organisatie, inclusief de onderzoeker, te onderzoeken. Verder bleek dat de methode van de leergeschiedenis op verschillende wijzen wordt ingezet. Sommige onderzoekers vermijden bijvoorbeeld traditioneel bronmateriaal om zich op de interviews te concentreren. Deze praktijk stuitte overigens op verzet van alle historici in de zaal die stug volhielden dat bronnenonderzoek noodzakelijk is voor het interviewen.

Discussie
Opvallend was de samenwerking tussen sprekers en publiek. Na elke lezing was er uitgebreid tijd voor vragen, opmerkingen en discussie, waardoor nieuwe aandachtspunten werden aangekaart. Zo werd er gediscussieerd over of leerhistorici steeds meer de organisaties als ‘open’ moeten benaderen of juist meer systemisch moeten werken. Een ander belangrijk en relatief nieuw aspect was het bespreken van het belang van stiltes, waarmee bedoeld werd dat het onderzoek zich ook moet richten op wat er juist niet gezegd wordt. Uitzonderlijk was de afsluiting van het congres waarin de microfoon als “talking stick” langs alle aanwezigen ging.

Christine Erlach en Karin Thier (NARRATA) vertellen
over hun ervaringen met leergeschiedenis

Tevens kwam de vorm veelal ter sprake. Het vertellen van verhalen, voor (leer)historici een dogma, werd uitgebreid besproken en bediscussieerd. Kleiner gaf hierover een uiterst praktische lezing, wat nog eens extra het belang van deze vorm voor de methode benadrukte, maar het leidde tot een discussie toen er werd gesproken over welke verschillende narratieven er gebruikt kunnen worden. Een illustratief praktijkvoorbeeld was het gieten van het narratief in de vorm van een stripverhaal om zo een grondmetafoor te creëren. Zodoende werd de leerproblematiek van de organisatie niet alleen op een geestige manier zichtbaar gemaakt, maar werd er ook een andere sfeer rondom de situatie gecreëerd.

Gedurende deze twee dagen vol uitwisseling en discussie werd er ook consensus bereikt, namelijk over het belang van de verhouding tussen het onderzoek, het narratief, de duiding en het publiek in organisaties. Vooral het publiek wordt regelmatig over het hoofd gezien en tijdens dit congres werd het belang van dit aspect nog eens extra benadrukt, omdat de leergeschiedenissen uiteindelijk bij hén tot resultaten moeten leiden.

Organisator Rik Peters heeft een hoogstaand congres weten neer te zetten, met zeer interessante sprekers en praktijkdeskundigen. Er was een stemming gecreëerd waarin ruimte was voor het uitwisselen van ideeën, stevige discussies, het komen tot voortschrijdende inzichten en dat riep enthousiasme op over de toekomst van het vakgebied van de leergeschiedenis.

Meer over Learning History? Klik hier voor een leeslijst.

– Charlotte Huizinga

De opnamen van het congres zijn hier te bekijken.

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.