Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#recht
#erfgoed
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#archieven
#slavernij
#Gender

Verslag ‘Parchment, Paper and Pixels. Medieval Writing and Modern Technology’

Op 2-3 februari 2017 werd in Maastricht een internationaal congres gehouden met de titel Parchment, Paper and Pixels. Medieval Writing and Modern Technology. Het evenement was georganiseerd door de Belgisch-Nederlandse werkgroep ‘Schrift en Schriftdragers in de Nederlanden in de Middeleeuwen’ (SSNM). Dit is een informele vereniging van paleografen, codicologen en diplomatici, die in 1985 is opgericht met als doel de beoefening van de hulpwetenschappen te bevorderen. In de universitaire curricula staan deze disciplines sterk onder druk, maar zij zijn van onverminderd belang voor het historisch onderzoek naar de Middeleeuwen, dat het niet kan stellen zonder degelijke bronnenkritische expertise. SSNM geeft een reeks monografieën uit, en sinds kort richt de werkgroep zich via congressen ook tot een internationaal publiek.

Het onderwerp van dit congres was de invloed van de digital turn op de traditionele hulpwetenschappen. Ook codicologen, paleografen en diplomatici werken inmiddels samen met IT-experts. Bij de ontwikkeling van digitale methoden en tools is de inbreng van de geesteswetenschappers van fundamenteel belang: zij moeten het onderzoek initiëren, de goede vragen stellen, en betrouwbare onderzoekscorpora aanleveren.

   

Het congres, ondersteund door Huygens ING, het Henri Pirenne Instituut van de Universiteit Gent en het Regionaal Historisch Centrum Limburg, was een geslaagd evenement. Vanuit heel Europa, van Finland tot Spanje, waren ruim zestig personen naar de fraaie middeleeuwse franciscaner kloosterkerk gekomen waarin het RHCL is gehuisvest. Op het programma stonden vijftien sprekers, die samen alle drie de disciplines vertegenwoordigden. De onderwerpen liepen zeer uiteen. Een greep uit de lezingen: een techniek tot automatische mapping van de tientallen verschillende versies van ‘Floir et Blancheflor’ (Miriam Muth, Berlijn), een oproep aan Nederlandse wetenschappelijke bibliothecarissen om – in navolging van hun buitenlandse collega’s – nu eens serieus werk te maken van het digitaliseren van Middeleeuwse handschriften (Mariken Teeuwen), een plan tot digitale editie van notariële en stedelijke oorkonden uit middeleeuws Spanje (Miguel Calleja Puerta, Oviedo), de integratie van de grote diplomatieke databases van Regesta Imperii en Monasterium.net (Georg Vogeler, Graz), aspecten van de ontwikkeling en toepassing van digitale paleografie (Peter Stokes, Londen), de invloed van digitale beschikbaarheid van manuscripten op hun representatie, reproductie en preservatie (Suzette van Haaren, Utrecht), de verschillende methoden bij het transcriberen van historische bronnen (Eef Dijkhof) en, wel het meest verassend, de ontwikkeling van methoden voor visualisatie en dynamische analyse van het schrijfproces van een middeleeuwse kopiist, dit met het oog op een diagnose van zijn neurologische aandoeningen (Stephen Smit en Deborah Thorpe, York). Naast dit wetenschappelijke deel waren er ook nog twee publiekslezingen, een tentoonstelling van topstukken uit het Limburgse archief (mede samengesteld door Geertrui Van Synghel) en een excursie naar de Sint Servaaskerk.

De congresgangers kregen aldus een kaleidoscopisch beeld voorgeschoteld van de nieuwe digitale methoden bij het paleografisch, codicologisch en diplomatisch onderzoek en bij het ontsluiten van middeleeuwse bronnen. Veel wordt er al gedaan, er zijn veel plannen, en er dienen zich nog meer mogelijkheden aan. Bij dit alles is duidelijk dat de beoefenaren van de hulpwetenschappen zich een passieve opstelling niet kunnen veroorloven; zij zullen zich actief moeten verdiepen in de digitale technieken, ter vermijding van het beruchte black box-effect. Het succes van Digital Humanities is afhankelijk van een nauwe samenwerking tussen geesteswetenschappers en IT-experts.

– Jan Burgers

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Wordt lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.