Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#archieven
#recht
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#inclusiviteit
#gender
#slavernij
Gepubliceerd op 22-12-2011

Verslag presentatie Repertorium zendings- en missiearchieven

Onlangs vond de presentatie plaats van het Repertorium van Nederlandse zendings- en missiearchieven 1800-1960. Het repertorium bevat de collectieve gegevens van maar liefst 424 zendingen en 216 missies. Het repertorium bevat daarnaast een uitgebreide biografische tak. De presentatie was toepasselijk genoeg in het Utrechts Archief, want daar bevinden zich belangrijke archieven op het gebied van de zending en missie.

 

Gerrit Knaap, senioronderzoeker bij het Huygens ING, belichtte tijdens de presentatie de Vereenigde Oostindische Compagnie. Deze zond weliswaar predikanten uit, maar hun zielzorg betrof vooral het eigen Europese personeel. Francois Valentijn, dominee en latere VOC-geschiedschrijver, deelde religie in de Indonesische Archipel dan ook in drieëen: het ware christendom, de moorse sekten en de blinde heidenen. Slechts deze laatste groep werd mondjesmaat bekeerd. De lijn van non-interventie met betrekking tot moslims werd door het Nederlands-Indische gouvernement in de 19e en 20e eeuw zoveel mogelijk doorgetrokken. Dit bood geen groot perspectief voor de particuliere zendelinggenootschappen in Indië, die vanaf eind 18e eeuw in Nederland werden opgericht.

 

 

Prof. dr. G. Harinck vertelde dat er begin 20e eeuw nauwelijks iets was veranderd op het gebied van actieve bekering, hoewel dit vanuit theologische redenen noodzakelijk werd geacht. Eind 19e eeuw, was de bekeringsdrang bovendien groter geworden wegens existentiële twijfels over de beschaving in de eigen Westerse wereld. 

 

De komst van de Ethische Politiek in de eerste decennia van de 20e eeuw zorgde voor het brengen en verspreiden van de Westerse beschaving in de Indonesische archipel, weliswaar met de handrem erop. Moest immers het christendom zelf de leidende motor vormen of juist de moderne Westerse beschaving, zoals onder meer voorgestaan door arabist en islamoloog Christiaan Snouck Hurgronje?

Prof. K. Steenbrink verplaatste de focus naar het eiland Flores. In zijn verhaal werd vooral de sterke lokale identiteit van de buitengewesten benadrukt en de moeizame pogingen om daar – vanuit Nederlands perspectief – enige grip op te krijgen.

 

Drs. G. de Graaf van de Theologische universiteit Kampen vertelde over zijn proefschrift over de Papoea’s van Boven-Digoel (1956-1995). Centraal in zijn dissertatie staat de culturele interactie tussen diverse groeperingen. Zo bleek het proces van dorpsvorming cruciaal voor de zending.

 

Aan het eind van de middag was het laatste woord aan projectleider Ton Kappelhof, senioronderzoeker bij het Huygens ING. Onder de 2.765 zendelingen, zaten maar liefst 1.140 echtparen en tevens 420 ongehuwde vrouwen. Het was wellicht wat jammer dat nou juist hun stem deze middag ontbrak: de broeders en zusters die vol goede bedoelingen ten strijde trokken tegen ongeloof, vaak onder primitieve omstandigheden. Hun verhalen zitten vooralsnog opgesloten in de talloze – en nu voor het eerst ontsloten – archieven.

 

Otto van der Meij, zelfstandig historicus

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.