Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#archieven
#kolonialisme
#recht
#Tweede Wereldoorlog
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
Gepubliceerd op 26-06-2014

Verslag: Symposium ‘Exploring Maria Sibylla Merian’: opmaat tot een grootse herdenking

Beroemde vrouwen in de wetenschap van de vroegmoderne tijd zijn schaars, maar Maria Sibylla Merian vormt een opvallende uitzondering. In de afgelopen decennia zijn meermaals tentoonstellingen en boeken aan het leven en werk van Merian gewijd. Recent nog, van maandag 26 t/m woensdag 28 mei, vond in de Artis Bibliotheek in Amsterdam het symposium “Exploring Maria Sibylla Merian” plaats, waar verschillende aspecten van deze veelzijdige vrouw werden belicht. Het symposium vormde het startsein voor de voorbereidingen van wat in 2017 een grootschalig congres moet worden, in het kader van de herdenking van haar 300-ste sterfjaar.

Geprezen en gemarginaliseerd

De aandacht die er tegenwoordig aan Merian geschonken wordt, werd haar niet altijd gegund, zoals Brian Ogilvie toelichtte in zijn lezing op 27 mei. Door de professionalisering van de entomologie – in welk gebied zij een aantal belangrijke vorderingen maakte- stond het werk van Merian in de 18de eeuw nog in groot aanzien. In de 19de eeuw kantelde het beeld en werd haar bijdrage gemarginaliseerd. Tegenwoordig weten wetenschappers Merians verdiensten juist wel weer op waarde te schatten. Het symposium bracht allerlei wetenschappers bij elkaar voor wie Merian van belang is, zoals wetenschapshistorici, kunsthistorici en biologen.


Afbeelding 12 uit Merians “Over de voortteeling en wonderbaerlyke veranderingen der Surinaemsche insecten” (1719)

Een interdisciplinaire aanpak

Voor het congres in 2017 is het aan te bevelen dat er een dergelijk gevarieerd gezelschap van sprekers wordt uitgenodigd zoals bij dit symposium aanwezig was. Dit maakt dat de verdiensten van Merian vanuit verschillende perspectieven kunnen worden getoetst. Historicus Eric Jorink lichtte toe dat Merian in haar tijd niet de enige of de eerste was die op basis van observaties twijfelde aan de mogelijkheid van spontane generatie (het ontstaan uit niets) van organismen. Biologe Kay Etheridge stelde daar tegenover dat Merian één van de eerste onderzoekers was die zich bezighield met een vroege vorm van ecologie (de relatie tussen een organisme en zijn natuurlijke omgeving). Die wisselwerking tussen traditie en vernieuwing in het werk van Merian maakte het symposium tot een succes.

Nog een paar jaar…

Als opmaat tot het herdenkingsjaar 2017 vormde dit symposium een prima begin. Wel lag er tijdens het symposium erg veel de nadruk op Merians studie van insecten in haar Metamorphosis insectorum Surinamensius (1705). Het is te hopen dat met een vlotte start als deze ook andere aspecten de aandacht krijgen die ze verdienen, zoals Merians rol als vrouwelijke wetenschapper, of het botanische en kunsthistorische belang van haar tekeningen. Intussen is er behalve een congres ook een documentaire over Merian in voorbereiding.

Wouter Klein (Universiteit Utrecht/Huygens ING)

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.