Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 19-02-2015

Verslag: THATCamp Utrecht 2015 – Digital Humanities in de ‘echte’ wereld

Nadat vorig jaar in Den Haag het eerste Nederlandse THATCamp plaatsvond, werd een ruim jaar later in Utrecht een opvolger georganiseerd door de Universiteit Utrecht in samenwerking met Huygens ING. THATCamp (The Humanities and Technology Camp) presenteert zich als een ‘unconference’ – het laat bewust het tradionele congresformaat los. Participatie en uitwisseling van ideeën staan centraal, en van elke deelnemer wordt een actieve rol verlangd – niet alleen in de discussie, maar ook in de organisatie. Het is een format dat de afgelopen jaren bijzonder succesvol gebleken is: elk jaar vinden tientallen THATCamps plaats over de hele wereld.

Zo’n unconference is daardoor nogal afhankelijk van het niveau van deelnemers en hun wil om bij te dragen. Dat zoiets tot verschillende resultaten kan leiden, wordt duidelijk als je de beide Nederlandse THATCamps die tot nu toe werden georganiseerd naast elkaar legt. In 2014 was het nadrukkelijk gewijd aan het thema ‘digital history’, mede omdat het gekoppeld was aan de lancering van de website Historici.nl door het KNHG en Huygens ING en aan het verschijnen van een themaummer van BMGN-LCHR over Digitale geschiedenis. Dat zorgde er wel voor dat het thematisch wat ‘smal’ bleef. Nu was eerder het tegendeel het geval.

Na de opening door Joris van Eijnatten (UU) kwamen sessies aan de orde waarin werd gepraat over – en gewerkt met – programmeren in Python, het omgaan met digitale tools en digitale netwerkanalyse. Die combinatie van een inleiding met een ‘hands-on’ sessie werkte vrij goed, omdat de Einsteigers binnen de congresgangers duidelijk waren oververtegenwoordigd ten opzichte van mensen met een meer gevorderd niveau. Het nadeel was daardoor wél, dat die laatste groep in de praktijk vooral als docenten voor de eerste optrad en de uitwisseling onder hen beperkt bleef. Anderzijds konden mensen die voor het eerst kennismaakten met de wereld van digital humanities kennismaken en aan de slag gaan met een breed scala aan tools.

De keynote lecture van David Berry (University of Sussex) aan het eind van de eerste dag sloot daar eigenlijk vrij goed bij aan. Berry gaf een historiserend overzicht van digital humanities, waarbij hij benadrukte hoe anders de totstandkoming van digitale tools (en wat wetenschappers ermee produceren) is van die van traditionele wetenschapsproducten. Hier geen grootse presentaties en harde deadlines, maar een nadruk op het continu doorontwikkelen en heroverwegen van keuzes.

Niet het hele programma was overigens op een ‘organische’ manier totstandgekomen; naast David Berry lieten nog een paar andere genodigden hun project zien, afkomstig van onder meer de UU (Time Capsule en AV Researcher XL), de Rijksuniversiteit Gent (Topic Modeling) en Lab 1100 (NodeGoat). Bezoekers konden, onder begeleiding, deze tools onderwerpen aan tests uit de ‘echte wereld’ van het onderzoek.


Foto: Ger Dijkstra

Naast het praktisch omgaan met gereedschappen was er ook ruimte voor meer inhoudelijke discussies over de mogelijkheden en gevaren van zulke nieuwe technologie voor geesteswetenschappers. Zo werd er stilgestaan bij het gebruik van ngrams, visuele- en geluidsdata, visualisaties en netwerkanalyse. Het is vooral de combinatie van hands-on-sessies en zulke discussies die de meerwaarde van THATCamps bepaalt. 

Wat kunnen we concluderen na het tweede Nederlandse THATCamp? Ten eerste dat een dergelijke introductie van digitale onderzoeksgereedschap nog steeds aftrek vindt onder geesteswetenschappers. Daarnaast dat er behoefte is aan een plaats waar work in progress kan worden onderworpen aan praktijktests door onderzoekers. In alle eerlijkheid valt erover te discussiëren of een THATCamp daar de ideale vorm voor is – maar tot er iets beters wordt bedacht blijft het een zinvolle en vruchtbare bijeenkomst.

Ilja Nieuwland

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.