Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#archieven
#recht
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#inclusiviteit
#gender
#slavernij
Gepubliceerd op 26-07-2016

Verslag van de Digital Humanities 2016 conferentie, 13-15 juli 2016, Krakau Polen

De digital humanities conferentie is het toonaangevende jaarlijkse evenement in de digitale menswetenschappen, die dit jaar van 13-15 juli werd gehouden in Krakau, Polen. De conferentie trekt rond de 900 participanten, die deelnemen aan een evenement met 650 papers, de twee dagen pre-conference workshops niet meegerekend. Publiek en presentatoren bestaan uit wetenschappers uit alle hoeken van de menswetenschappen, van theologie tot geschiedenis en van mediastudies tot literatuurwetenschap. Met zoveel variëteit aan onderwerpen is er voor elk wat wils, maar er is geen evenredige vertegenwoordiging van alle humanities. Dit digital humanities veld komt primair voort uit de digitale tekstgemeenschap waar de nadruk ligt op digitale edities, tekstvergelijking en andere textual studies. Met het belang van de digitale wetenschapsbeoefening als fenomeen in de hele breedte van de menswetenschappen, groeit echter ook het contingent uit bijvoorbeeld de historische hoek.

Verandering en continuïteit
Het was natuurlijk onmogelijk meer te bezoeken dan een fractie van de vele, vele panels, long en short paper sessies, en poster slams, dus ik zal niet pretenderen dat dit een representatief verslag is. Ik was vooral op zoek naar wat er van belang is voor de praktijk van het historisch onderzoek en welke nieuwe technische ontwikkelingen er zijn waarmee we in de komende tijd rekening moeten houden. Om met dat laatste te beginnen – in weerwil van de mantra dat de ontwikkelingen zo snel gaan, blijkt het veld van digital humanities toch ook veel continuïteit te vertonen. Dat is ook niet zo vreemd, want onderzoeksmateriaal voor de geesteswetenschappen is en blijft bewerkelijk.

Geleende methoden
Digital humanities is een onderzoeksveld in opkomst, maar vooral ook een verzameling methoden, die niet op zichzelf staan, maar voortkomen uit en een aanvulling zijn op de gevestigde methoden van de menswetenschappen. De meeste vernieuwing ontstaat als wetenschappen methoden lenen van andere vakgebieden. Een voorbeeld daarvan was de sessie over een op het eerste gezicht toch esoterisch onderwerp als de voortgang in digitale herkenning van Maya glyphen.  Die sessie was echter ook instructief om de (on)mogelijkheden van handschriftherkenning te begrijpen.

Met het oog op deze wederzijdse beïnvloeding is het jammer dat veel van de presentaties zich vooral richtten op het eigen model, digitale gereedschap of corpus aan teksten. Daarmee wordt het voor niet direct betrokkenen heel moeilijk te beoordelen wat de waarde is in een ander menswetenschappelijk domein. Demonstraties van een tool worden al snel wat bloedeloos als een leidende wetenschappelijke vraag ontbreekt.

Netwerken
Veel wetenschappers uit uiteenlopende domeinen houden zich bezig met netwerken van vooral personen die een rol spelen in een variëteit aan onderwerpen met een sociaal karakter. Wegens de grote hoeveelheid betrokken personen en vooral hun ingewikkelde onderlinge relaties worden netwerken met digitale middelen opgeslagen, geanalyseerd en ook gevisualiseerd. Er waren veel onderzoekers die daar met dezelfde soort problemen worstelen, want visualisaties ontaarden makkelijk in onontwarbare kluwens.  Bovendien hebben wiskundige analyses van netwerkeigenschappen niet persé een voor de hand liggende relatie met vragen die ertoe doen voor onderzoekers uit de menswetenschappen. De sessie over dit onderwerp die ik bijwoonde liet vooral veel (complexe) plaatjes van netwerken zien en ook wel een aantal handvatten om aan de complexiteit te ontkomen, maar die bleven grotendeels impliciet.

Uitwisseling
Met zoveel kleine en grotere projecten, corpora en gereedschappen is het van groot belang dat de uitwisseling van onderzoeksresultaten verbetert. De discussie over infrastructuur om de eilandvorming te verhelpen is in dan ook in volle gang en er zijn nationale en Europese infrastructurele initiatieven die ook hun plaats kregen op de DH2016 conferentie. Toch zal het nog wel een tijd duren voordat die uitkristalliseert, al was het maar vanwege de grote bedragen en belangen die ermee zijn gemoeid.

Zo bood de DH2016 een dwarsdoorsnede van de veelheid aan digitale projecten en tools en de ontwikkelingen in het veld en op de pogingen om tot betere combinatie te komen. Deze variëteit is een teken van vitaliteit van het vakgebied dat erbij zou winnen als onderzoeksvragen meer voorop zouden komen te staan en als methodologische kruisbestuiving tussen de vakgebieden een hogere vlucht zou nemen.

Rik Hoekstra, Huygens ING

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.