Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#erfgoed
#scheepvaart
#onderwijs
#archieven
#kolonialisme
#Tweede Wereldoorlog
#recht
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
#natuur en milieu
Gepubliceerd op 14-10-2014

Verslag: Workshop The social fabric of the late medieval and early modern city, 19 september 2014, Universiteit Leuven

Slechts zelden krijgen we een levendig beeld van de laatmiddeleeuwse samenleving. Meestal moeten we ons baseren op rekeningen, oorkonden en formele verslagen: administratieve stukken, ernstig en ietwat saai. Ons beeld van het leven in de stad en aan het hof wordt vooral bepaald door de schaars overgeleverde literaire en visuele bronnen. Maar hoe betrouwbaar zijn die? Geven zij nu niet juist een ideaalbeeld? Verbeelden zij niet vooral de idealen en de leefwereld van de elite? De remissiebrieven van de hertogen van Bourgondië, onderwerp van een workshop aan de Universiteit van Leuven, gunnen ons een blik vanuit een heel andere hoek.

Genade

In de late middeleeuwen diende de vorst niet alleen een strenge en rechtvaardige heerser te zijn, maar tevens een begripvol en genadig vader van zijn onderdanen, ook als die een misstap begingen. Zijn genade kon hij tonen door veroordeelde misdadigers gratie te verlenen. Die moesten natuurlijk wel spijt betuigen, en daarbij tot in detail het ongelukkige verloop van de gebeurtenissen aangeven. Dit alles werd opgetekend in de vorstelijke genade- of remissiebrief.

’s Levens felheid

In hun bijdragen aan de Leuvense workshop betraden Peter Arnade en Walter Prevenier de bonte wereld van de late middeleeuwen die in de remissiebrieven wordt getoond. Nu verschijnen niet alleen de edelen en patriciërs ten tonele, de personen die we ook wel uit andere bronnen kennen, maar ook de ‘gewone man’, de ambachtslieden, toneelspelers en prostituees. Arnade en Prevenier wezen op de opvallende overeenkomsten tussen de bonte vertellingen van de remissiebrieven en de Cent nouvelles nouvelles, de beroemde bundel verhalen die in de jaren zestig van de vijftiende eeuw werd samengesteld voor Filips de Goede. De overeenkomsten lijken meer toevallig te zijn, dus mogelijk werden de auteurs van de Cent nouvelles geïnspireerd door de rechtspraktijk.

Opstand

Ook voor de turbulente jaren zestig van de zestiende eeuw beschikken we over deze boeiende remissiebrieven. Op basis daarvan schilderde Violet Soen de achtergrond van de mensen die betrokken raakten bij de beginnende opstand, veroordeeld werden, en vervolgens hun spijt betuigden. Opvallend is daarbij vooral hoe zwijgzaam men was over de rol van Willem van Oranje.

Voor de belangstellenden: in 2015 verschijnt onder auteurschap van Arnade en Prevenier een boek over de Bourgondische remissiebrieven: Honor, Vengeance and Social Trouble: Pardon Letters in the Burgundian Low Countries.

Robert Stein (Universiteit Leiden)

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.