Historici.nl





#opstand
#cultuur en kunst
#politiek en bestuur
#maatschappij
#wetenschap en techniek
#oorlog en krijgsmacht
#economie en financiën
#kerk en religie
#overzeese gebieden
#scheepvaart
#onderwijs
#erfgoed
#archieven
#kolonialisme
#recht
#Tweede Wereldoorlog
#gender
#inclusiviteit
#slavernij
Gepubliceerd op 06-07-2016

Workshop: Kaarten en Data. Digitale kaartapplicaties voor erfgoedbeheerders en onderzoekers

Donderdag 30 juni was de Universiteit van Amsterdam gastheer van een dagvullend en goedbezocht programma gericht op het gebruik van GIS (geografisch informatiesystem) in historisch onderzoek, voor de erfgoedsector, en als medium om het publiek bij geschiedenis en erfgoed te betrekken.

De workshop is voortgekomen uit een gezamenlijk project van Arie van Steensel (Universiteit van Amsterdam, Geschiedenis; tevens organisator van de workshop), Roos van Oosten (Universiteit Leiden, Archeologie), Erfgoed Leiden en HISGIS (Fryske Akademy) met als doel om historisch Leiden en omstreken in kaart te brengen. Dit project is mogelijk gemaakt door ondersteuning van NWO en DANS. De samenwerking in dit project tussen onderzoekers en experts uit de erfgoedsector had duidelijk ook het programma geïnspireerd. Een zestal presentaties uit Nederland en België boden een mooie doorsnede van wat momenteel op het gebied van digitale kaartapplicaties wordt ontwikkeld.

Onderzoekers, professionele gebruikers, en het algemene publiek
Grof gesteld zijn deze kaartapplicaties nu gericht op drie doelgroepen, die in wisselende combinaties een rol speelden in de applicaties die gepresenteerd werden. De Historische @tlas Nijmegen (zie ook de Atlas WO II Nijmegen) is op dit moment vooral gericht op het algemene publiek en professionele gebruikers (zoals ambtenaren van de gemeente). MAGIS Brugge, een samenwerkingsverband van universiteiten, archiefinstellingen en musea, biedt een gedigitaliseerde versie van het zestiende-eeuwse stadsplan van Brugge door Marcus Gerards (1521-1604). Het project heeft zowel een publieksversie als een kennisplatform voor onderzoekers. Bij het eerdergenoemde Historische Leiden in Kaart komen alle drie de doelgroepen samen.

De overige presentaties kwamen duidelijker voort uit de koker van onderzoekers. Marlous Craane bracht de resultaten van haar promotieonderzoek naar de ruimtelijke patronen in de laatmiddeleeuwse en vroegmoderne economie van de Meijerij van ’s-Hertogenbosch. GIStorical Antwerp biedt de mogelijkheid om de geschiedenis van de stad Antwerpen te analyseren op het niveau van de percelen.

Daarnaast was er ook een presentatie over de voortgang van HISGIS Nederland, het project van de Fryske Akademy in Leeuwarden om met behulp van de kadasterkaarten van 1832 en 1879 een basiskaart voor Nederland van alle percelen te maken. De projecten Historisch Leiden in Kaart en GIStorical Antwerp zijn of worden in HISGIS geïntegreerd.

Belang van samenwerking
Duidelijk werd ook dat een publieksversie van de digitale kaarten alleen, al snel het risico loopt te verworden in een statische applicatie, die een reeks aan punten op een kaart weergeeft. Het was echter geen punt van discussie dat GIS zoveel meer te bieden heeft dan dat. Toegevoegde waarde is vooral te bereiken in de wisselwerking tussen onderzoekers en de erfgoedsector. Een punt dat bijvoorbeeld tijdens de workshop ook bij de Historische @tlas Nijmegen werd onderkend, die graag hun kaartenapplicatie verder zouden willen ontwikkelen door samen te werken met bijvoorbeeld de Nijmeegse Radboud Universiteit. Tegelijk is het voor onderzoekers interessant om de onderzoeksresultaten voor een breder publiek te presenteren en gebruik te maken van GIS-expertise die in de erfgoedsector breder aanwezig is dan bij de meeste onderzoeksinstellingen.

Verkaveld landschap
De kleine vijftig deelnemers waren netjes verdeeld werkzaam bij universiteiten en onderzoekscentra, archiefinstellingen, gemeenten, of als kleine zelfstandigen. Als een van de doelen van de workshop was om mensen uit verschillende professionele achtergronden bij elkaar te brengen, is ze daar wonderwel in geslaagd. Toch waren er ook kanttekeningen. Behalve Historisch Leiden in Kaart en GIStorical Antwerp die aansluiting hebben gezocht bij HISGIS is er weinig samenwerking tussen de verschillende GIS-projecten. Velen bouwen hun eigen kaartenapplicatie, er is geen overleg over standaarden van bestandsformaten, en er is geen centrale plaats waar bestaande projecten worden opgesomd. Eerdere pogingen om hier meer lijn in te krijgen, zoals Erfgoed en Locatie, hebben niet het gewenste resultaat opgeleverd. Deze workshop Kaarten en data was niet de oplossing voor dit probleem, en ook niet zo bedoeld. Het was wel een waardevolle eerste stap om ten minste onderzoekers, professionals uit de erfgoedsector en andere geïnteresseerden bijeen te brengen en met elkaar in contact te laten treden. De emailadressenlijst achterop het programma ga ik goed bewaren.

Rombert Stapel

Historici.nl
Het KNHG is de grootste organisatie van professionele historici in Nederland. Het biedt een platform aan de ruim 1100 leden en aan de historische gemeenschap als geheel. Word lid van het KNHG.
Historici.nl
Terug naar de bron: de geschiedenis ontrafeld met nieuwe technologie. Dat is de missie van het Huygens ING, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur.